ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ‘ਰਫਿਊਜ ਟੂ ਵੋਟ’ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ

ਚੰਡੀਗੜ, 30 ਜਨਵਰੀ (ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਮਹਿਕ ) : ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ‘ਰਫਿਊਜ਼ ਟੂ ਵੋਟ' ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜਿਲੇ ਦੇ ਗੜਸ਼ੰਕਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿਚ 80 ਦੇ ਕਰੀਬ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਚੌਣਾਂ ਵਿਚ ਖੜੇ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਚੌਣਾਂ ਵਿਚ ਖੜਾ ਕੋਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ। ਗੜਸ਼ੰਕਰ ਤੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਲਵ ਕੁਮਾਰ ਗੋਲਡੀ ਚੌਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਸਨ। ਪਟਿਆਲਾ ਜਿਲੇ ਦੇ ਨਾਭਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਪਾਈ। ਨਾਭਾ ਤੋ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਰਮਸੌਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਚੌਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਉਤਰੇ ਸਨ।

ਜਿਲਾ ਫ਼ਤਹਿਗੜ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਰਾਖਵੇਂ ਹਲਕੇ ਦੇ ਕੁਝ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਚੌਣਾਂ ਵਿਚ ਖੜੇ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚੌਣਾਂ ਵਿਚ ਖੜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੋ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਲੋਕ 2009 ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੌਣਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਫ਼ਤਹਿਗੜ ਸਾਹਿਬ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋ ਖੜੇ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆ ਵਿਚ ਵੀ ਵੋਟਰਾਂ ਵੱਲੋ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਦੇ ਵਾਰਡ ਨੰ: 8 ਨਿਵਾਸੀ ਮਨੋਜ ਬਾਂਡਾਂ, ਰਾਜੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਆਏ ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੋਜਾਡਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਫਾਰਮ 49 ੳ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨੋਜ ਬਾਂਡਾ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੀ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਵੋਟ ਨਹੀ ਪਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਲਈ ਫਾਰਮ 49 ੳ ਭਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ,ਇਸ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਰਮ ਉਨਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੋਜ ਨੂੰ ਫਾਰਮ 17 ਏ ਤੇ ਹੀ ਅਪਣੀ ਹਾਜਰੀ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਦੇ ਦਿਤੀ। ਮਨੋਜ ਬਾਂਡਾ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਨਾਂ ਦਾ ਵੋਟ ਨੰ.748 ਹੈ,ਜਿਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਉਨਾਂ ਨੇ 2009 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਛਲੇ 25-30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੋਟ ਮੰਗਣ ਆ ਰਹੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਜਿਤੱਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਈ ਜਰੂਰਤ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੇ ਹਨ,ਜਦੋਂਕਿ ਰਾਜਨਿਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਕਦੀ ਵੀ ਅਪਣੇ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਤੇ ਖਰੇ ਨਹੀ ਉਤਰੇ। ਬਾਂਡਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 1992 ਵਿਚ ਫਤਿਹਗੜ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਿਲਾ ਬਨਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾ ਨੂੰ ਸਵ ਡਵੀਜਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਤਾਂ ਦੇ ਦਿਤਾ ਗਿਆ,ਪ੍ਰੰਤੂ ਅੱਜ 20 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਥੇ ਸਿਵਲ ਕੋਰਟ ਨਹੀ ਹੈ। ਉਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾ ਹਲਕੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋ ਹੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਣਗੋਲਿਆਂ ਕੀਤਾ ਹੈ,ਇਥੇ ਕੋਈ ਬੜੀ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨਾਂ ਹੋਨ ਕਾਰਨ ਬੇਰੋਜਗਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਸੀਵਰੇਜ,ਬੇਹਤਰ ਸੇਹਤ ਅਤੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਜਿਹਿਆਂ ਜਰੂਰਤ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਮੁਹੈਇਆ ਕਰਵਾਇਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਕਿ ਰਾਜੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰ ਵੋਟ ਪਾਉਨ ਆਏ ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਬਾਰ ਕਿਸੀ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਰੂਰਤ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਨ ਦਾ ਠੋਸ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀ ਕੀਤਾ,ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀ ਹੈ। ਉਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸੇ ਲਈ ਉਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਵੋਟ ਨਾ ਪਾਉਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਕਰਯੌਗ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਹਲਕੇ ਤੋ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜੱਜ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਦੂਲੋ ਨੂੰ ਚੌਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਉਤਾਰਿਆ ਸੀ।

Read more...

ਹਕੂਮਤ ਦਾ-- ਨਵਾਂ ਸੂਰਜ ਕਿਸ ਪਿੰਡ ਚੋਂ ਚੜੇਗਾ !

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ
ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇਖਣ ਲਈ ਪੱਬਾਂ ਭਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਿੰਡ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ 'ਤੇ ਰੱਬ ਜੇਡਾ ਮਾਣ ਹੈ। ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਸੂਰਜ ਕਿਸ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹੇਗਾ,ਇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲੋਕ ਭਲਕੇ ਕਰਨਗੇ। ਪਿੰਡ ਬਾਦਲ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਹੋਏ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਸੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਮੁੜ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਪਿੰਡ 'ਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਲਗਾਈ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਉਂਝ ਪਿੰਡ 'ਚ ਤੂਫਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਚੁੱਪ ਪਸਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੋਈ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਏਨੀ ਦਾਦ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੋਈ ਕਸਰ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ।ਉਧਰ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਤਾਜ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਮਹਿਰਾਜ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਆਖਦਾ ਹੈ,'ਕਪਤਾਨ ਆਏਗਾ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਲੱਗਣਗੇ।' ਉਹ ਲੋੜੋਂ ਵੱਧ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਪਿੰਡ ਦੇ ਭਾਗ ਮੁੜ ਜਾਗਣ ਵਾਲੇ ਨੇ।' ਪਿੰਡ ਬਾਦਲ ਦੇ ਵੋਟਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹਿਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕ ਕੈਪਟਨ ਦੀ ਲਾਜ ਵੋਟਾਂ ਵੇਲੇ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਬਾਦਲ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਭਲਕੇ ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਧਰਮ ਸੰਕਟ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਾਸ ਤੇ ਪਾਸ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਾਹੇ ਟੰਗੇ ਗਏ ਹਨ। ਏਦਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਵੋਟਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਅਕਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਾਂਗਰਸੀ। ਹੁਣ ਦਾਸ ਤੇ ਪਾਸ਼ ਦੇ ਚੱਕਰ 'ਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਫਸ ਗਏ ਹਨ। ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਜੱਗ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਾਸਾ ਵੱਟ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਨੇ ਆਖਿਆ,ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਵਰ੍ਹੇ ਵੀ ਬਾਜ਼ੀ ਪਿੰਡ ਬਾਦਲ ਦੇ ਹੱਥ ਹੀ ਰਹੇਗੀ।' ਦੂਸਰੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ,'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।'ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਗਿਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਗੱਲ ਕੱਟ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ,'ਪਿੰਡ ਦੇ 80-80 ਸਾਲ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ, ਮੂਹਰਲਿਆਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।'ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਚੋਣ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਰੌਣਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਧਰੇ ਕੋਈ ਝੰਡੀ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਪੋਸਟਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਿਆਸੀ ਚਹਿਲ ਪਹਿਲ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਉਮਰ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਮਜ਼ਾਹੀਆ ਲਹਿਜ਼ੇ 'ਚ ਆਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਲੰਬੀ ਤੋਂ ਜਿੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ, ਪਰ ਜਿੱਤੇਗਾ ਤਾਂ ਬਾਦਲ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੀ। ਦੂਸਰੀ ਤਰਫ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ 'ਚ ਕਰੀਬ 12 ਹਜ਼ਾਰ ਵੋਟ ਹੈ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕੈਪਟਨ ਨਾਲ ਹਨ। ਸਾਲ 2007 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਰਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਲੀਡ 3485 ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2009 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲੀਡ 2500 ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਸੀ।
ਰਾਮਪੁਰਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਹਾਰ ਜਿੱਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਰਾਜ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗੜ ਨੇ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰੂ ਘਰ 'ਚੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪੱਤਰ ਦਾਖਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਂਬਰ ਜਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੈਪਟਨ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ ਉਦੋਂ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਵਿਚ ਸੀਵਰੇਜ ਪਿਆ,ਦੋ ਜਲ ਘਰ ਨਵੇਂ ਬਣੇ,25 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦਾ ਹਸਪਤਾਲ ਬਣਿਆ,ਕਿਸਾਨ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਣਿਆ,ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਬਣਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਲਖਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਕੰਮ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ,ਉਹ ਕੈਪਟਨ ਸਾਹਿਬ ਪੂਰੇ ਕਰਨਗੇ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਾਹਲੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਦੇ ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਵੱਲੋਂ 29 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮੋਹੜੀ ਗੱਡ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਉਸ ਮੌਕੇ ਪੂਰੇ ਕੈਪਟਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੱਦਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੇਖਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ਬਾਦਲ ਜਾਂ ਮਹਿਰਾਜ 'ਚੋਂ ਕਿਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੁਆ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸੂਰਜ ਕਿਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

Read more...

ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ 'ਬਾਦਸ਼ਾਹ'

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ
ਲਾਲਟੈਨ ਦਾ ਚਾਨਣ ਕਮਲਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਇਸੇ ਲਾਲਟੈਨ ਦੇ ਲੋਅ ਹੁਣ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਓਪਰੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਵੀਂ ਕਲਾਸ 'ਚ ਪੜ•ਦਾ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕਹਿਰ ਨੇ ਕਮਲਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪਤੀ ਧੰਨਪੱਤ ਰਾਏ ਖੋਹ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੁਦ ਟੀ.ਬੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਦਿਨ ਕੱਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਿਆਸੀ ਧਿਰਾਂ ਵਲੋਂ 'ਵਾਧੂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਬਣਾਉਣ' ਦੇ ਦਮਗਜੇ ਵੱਜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਪਈ ਲਾਲਟੈਨ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਵਾਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਮਲਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਬਿਜਲੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਹੈ। 'ਸਿੰਗਲ ਬੱਤੀ ਸਕੀਮ' ਵਾਲਾ ਬੱਲਬ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਗ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 64 ਵਰਿ•ਆਂ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਉਹ ਲਾਲਟੈਨ ਦੀ ਗੁਲਾਮ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਚੋਣ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦਾਰੂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ ਹੈ। ਗਿੱਦੜਬਹਾ ਹਲਕੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖ਼ੂਨਣ ਖੁਰਦ ਦਾ ਇਹ ਮਜ਼ਦੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵੋਟਾਂ ਵਾਲੀ ਕਤਾਰ 'ਚ ਹਰ ਦਫ਼ਾ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਲੈ ਕੇ ਖੜ•ਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਰਾਜ ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਲਾਟੂ ਨਹੀਂ ਜਗ•ਾ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਮਲਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲੜਕੇ ਰਮੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਪੜਾਈ ਛੱਡ 'ਲੇਬਰ ਚੌਂਕ' 'ਚ ਖੜਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਇਕੱਲੀ ਕਮਲਾ ਦੇਵੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਏਦਾ ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ•ਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਅੱਜ ਵੀ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦੀਵੇ ਬਲਦੇ ਹਨ। ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਨੇ ਇਨ•ਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਪਿੜ 'ਚ ਇਨ•ਾਂ ਕੋਲ ਮੁੜ ਨੇਤਾ ਆਏ ਹਨ। ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਤਕਦੀਰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕਮਲਾ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਮੁੜ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਵੋਟਾਂ ਵਾਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਮਗਰੋਂ ਪੰਜ ਵਰੇ• ਮੁੜ ਫਿਰ ਇਨ•ਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਤੱਕਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਏਦਾ ਹੀ 60 ਵਰਿ•ਆਂ ਦਾ ਕਾਲੂ ਸਿੰਘ ਉਂਝ ਤਾਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਿਲ•ਾ 'ਖਾਸ' ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੱਦੀ ਜ਼ਿਲ•ੇ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਖੁੰਡੇ ਹਲਾਲ ਦਾ ਕਾਲੂ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਮ ਰੱਖੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਚੋਂ ਦੋ ਵਕਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਛਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਨ•ਾਂ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਹੈ। ਤਾਹੀਓਂ ਕਾਲੂ ਸਿੰਘ ਆਖਦਾ ਹੈ ,'ਗੁਰੂ ਘਰ ਚੋਂ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ'। ਕਾਲੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਦੋ ਗਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤੀ ਧਰਮਸਾਲਾ 'ਚ ਇੱਕ ਕਾਨਿਆਂ ਦਾ ਛੱਪਰ ਪਾ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਲੜਕਾ ਮੰਗਾ ਸਿੰਘ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੂ ਸਿੰਘ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾ ਕੇ ਦੇਖ ਲਈ,ਕੋਈ ਉਨ•ਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਗਜ ਜਗ•ਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਿਆ।' ਪੰਜ ਪੰਜ ਮਰਲੇ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ। ਮਾਲਵਾ ਖ਼ਿੱਤੇ 'ਚ ਏਦਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਲਿਤ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਨ•ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜ ਪੰਜ ਮਰਲੇ ਦੇ ਪਲਾਂਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਨਦਾਂ ਤਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪਲਾਟ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਗੰਧੜ ਦਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੋਨੀ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਲੇ ਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪਸ਼ੂ ਵੀ 'ਆਪਣੇ' ਹੀ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਭਦੌੜ ਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਹੈ। 94 ਵਰਿ•ਆਂ ਦੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਰ ਚੋਣ ਦੇਖੀ ਹੈ। ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬਟਵਾਰੇ ਦੀ ਪੀੜ ਵੀ ਝੱਲੀ ਹੈ। ਸਾਲ 1918 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ ਤਾਂ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੈਲੀ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ 64 ਵਰਿ•ਆਂ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿ ਬਟਵਾਰਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਤਹਿਸੀਲ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੰਡ 23 ਚੱਕ ਚੋਂ ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਬਾਪ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਤਲੋਗਾਰਦ ਤੋਂ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਡੇ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਇੱਧਰ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਕੱਟੀ ਭੁੱਖ ਤੇਹ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਭੁੱਲਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਾਂ ਬਾਪ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਚੀਸ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਟਵਾਰੇ ਤੋਂ ਪੰਜ ਵਰਿ•ਆਂ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਧਰ ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਰਿ•ਆਂ ਮਗਰੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਬਟਵਾਰਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਏਦਾ ਦਾ ਸੰਕਟ ਝੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਰ ਪੰਜ ਵਰਿ•ਆਂ ਮਗਰੋਂ ਬਦਲ ਬਦਲ ਕੇ ਵੋਟਾਂ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਸਰਕਾਰ ਉਨ•ਾਂ ਨੂੰ 'ਮਾਲਕ' ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਾ ਸਕੀ ਹੈ।
ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਬਣਾਂਵਾਲੀ ਦੇ ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਾਡਲ ਵਾਲੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਛੁਡਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਬਣਾਂਵਾਲੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ' ਲਈ ਐਕਵਾਇਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੈਲੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਹੁਣ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਵਾਲਾ ਜੱਦੀ ਘਰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਲੜਕਾ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਇਵਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਆਗੂ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਣਾਂਵਾਲੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੋਹ ਸਤਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਗੇੜਾ ਜ਼ਰੂਰ ਲਾਉਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਵੇਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ ਜਿਨ•ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਐਕਵਾਇਰ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ, ਪੰਜਾਬ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਚੋਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਨ•ਾਂ ਦੁੱਖ ਝੱਲਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਰਾਜ ਦੇ 'ਬਾਦਸ਼ਾਹ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਗਰੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 'ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ' ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਸੀ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਵੇਲੇ 'ਲੋਕ ਸੇਵਕ' ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ•ਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਮਰ ਵੇਲ ਵਾਂਗ ਵੱਧਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ 'ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ' ਭੋਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ।
ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ•ੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੁੱਲੇਵਾਲਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੰਂਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਣ। ਉਨ•ਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੂਹ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬੱਸ ਅੱਡਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਨ•ਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਬੱਸ ਹੀ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਹ ਟਾਂਵਾਂ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਬੱਸ ਸਰਵਿਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 'ਮੈਟਰੋ' ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਭਾਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬੇਵੱਸ ਆਖਰ ਇਹ ਲੋਕ ਮੁੜ ਵੋਟਾਂ ਵਾਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਖੜ• ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਕੋਈ ਰਿਕਸ਼ਾ ਜਾਂ ਕਦੇ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ ਹੈ। ਪੱਕੀ ਸੜਕ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਬੱਸ ਸਰਵਿਸ ਨਹੀਂ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2500 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੱਸ 'ਤੇ ਚੜ•ਨ ਲਈ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਤੱਕ ਢਾਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੁਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਹਰਿਆਣਾ ਸੀਮਾ 'ਤੇ ਵਸੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗੋਲੇਵਾਲਾ 'ਚ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਢਿੱਲ ਮੱਠ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕ ਹਰਿਆਣਾ 'ਚ ਇਲਾਜ ਕਰਾਉਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਆਗੂ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਲਾਜ ਲਈ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਮੰਡੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਏਦਾ ਹੀ ਉਨ•ਾਂ ਦੇ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਫੱਤਾ ਬਾਲੂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੱਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ•ਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ•ਾਂ ਦੀ ਵੋਟ ਪਰਚੀ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ•ਾਂ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਚੋਂ ਲੈਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੀਮਾ 'ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਜ਼ਿਲ•ਾ ਫਾਜਿਲਕਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੇਜਾ ਰੁਹੇਲਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸਤਲੁਜ। ਐਨ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿੰਡ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਦੁੱਖੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ,'ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਲਕ ਕਿਹੜੇ ਪਾਸੇ ਹੈ।' ਪਿੰਡ ਦਾ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਏਨਾ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀਲ ਚੇਅਰਜ਼ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਏਦਾ ਹੀ ਫਾਜਿਲਕਾ ਦਾ ਦੋਨਾ ਨਾਨਕਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ਨੂੰ ਅੰਨ•ਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ 9-9 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਬਿਸਾਖਾ ਅੰਨੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਨਿਗ•ਾ ਵੀ ਘਟਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ•ੀ ਹੈ। ਆਖਰ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਫਾਊਡੇਂਸਨ ਨੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੁੰਘਾ ਨਲਕਾ ਲਵਾਇਆ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਹੁਣ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਪਾਣੀ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਘੱਗਰ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ•ੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘੱਗਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੀ ਵੰਡ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਹਰ ਵਰੇ• ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਉਹ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਵੋਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦਾ ਬਟਨ ਤਾਂ ਇਨ•ਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਦਬਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ•ਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਕਦੇ ਖੁੱਲ• ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਝੱਲ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਹੈ। ਭਲਕੇ 30 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਲੋਕ ਮੁੜ ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥਾਂ 'ਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਬੰਨ ਖੜ•ਨਗੇ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਆਸ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਨਾਲ। ਮਗਰੋਂ ਫਿਰ ਪੰਜ ਵਰੇ• ਇਹੋ ਕਤਾਰਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜਨਗੀਆਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ 'ਆਮ ਆਦਮੀ' ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਰੱਬ ਹੀ ਰਾਖਾ ਹੈ।

Read more...

ਅੰਗੂਠਾ ਛਾਪ ਉਮੀਦਵਾਰ

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚੋਣ ਪਿੜ ਵਿੱਚ 20 ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਡਟੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੱਤ ਅੰਗੂਠਾ ਛਾਪ ਉਮੀਦਵਾਰ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਆਸੀ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬਾਰਾਂ ਜਮਾਤਾਂ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪਿੜ ਵਿਚ ਉਤਾਰੇ ਗਏ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਕੁਝ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹਨ। ਜੈਤੋ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਕੀਤੂ ਨੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੋਣਾ ਆਪਣੇ ਹਲਫ਼ਨਾਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਟਾਰੀ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਰਣੀਕੇ ਅਤੇ ਬੁਢਲਾਡਾ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚਤਿੰਨ ਸਿੰਘ ਸਮਾਓਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਸੋਝੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਪੰਜਾਬ (ਪੀ.ਪੀ.ਪੀ.) ਦੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਤੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਿਜੈ ਪਾਲ ਚੌਧਰੀ, ਦੀਨਾ ਨਗਰ ਤੋਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਮਰਾਲਾ, ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਅਮਲੋਹ ਦੇ ਬਸਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਖਰ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਤੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬੀਬੀ ਉਪਿੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਕਾਂਗਰਸ, ਸਾਂਝਾ ਮੋਰਚਾ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ 20 ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਸ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ 'ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਭਦੌੜ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ, ਜੈਤੋ ਤੋਂ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਗਰਾਈਂ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਹਲਕਾ ਦਿੜਬਾ ਤੋਂ ਸੰਤ ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ, ਗੜਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲੇਵਾਲ ਰਾਠਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ੀਰਾ ਤੋਂ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜ਼ੀਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਸ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਢਲਾਡਾ ਤੋਂ ਬੀਬੀ ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ (ਦਿਹਾਤੀ) ਤੋਂ ਹੰਸਾ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੂਰਬੀ) ਤੋਂ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਸਪਾ ਦੇ ਹਨ। ਏਦਾਂ ਹੀ 32 ਅੱਠਵੀਂ ਪਾਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵੱਲੋਂ ਅਜਿਹੇ 11 ਉਮੀਦਵਾਰ, ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ 7 ਅਤੇ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਪੰਜਾਬ (ਪੀ.ਪੀ.ਪੀ.) ਵੱਲੋਂ 6 ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੋਣ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਰੂਪ ਚੰਦ ਸਿੰਗਲਾ, ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਤੋਂ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੋਹਾੜ, ਖਰੜ ਤੋਂ ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਬਡਾਲੀ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ (ਦਿਹਾਤੀ) ਤੋਂ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਭੁੱਚੋ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਕੋਟਭਾਈ ਅਦਿ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅੱਠਵੀਂ ਪਾਸ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ।
ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਜਿਹੇ 26 ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਪੰਜਾਬ (ਪੀ.ਪੀ.ਪੀ.) ਦੇ 23 ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ 15 ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਬਸਪਾ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿਆਸੀ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਭੁੱਚੋ ਤੋਂ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ, ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਤੋਂ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਂਤ, ਅਟਾਰੀ ਤੋਂ ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ, ਬੰਗਾ ਤੋਂ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਸੂੰਢਾ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਸੁਮਨ ਕੇ.ਪੀ., ਖਰੜ ਤੋਂ ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਹਲਕਾ ਬੰਗਾ ਤੋਂ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਬਹਿਰਾਮ, ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ ਤੋਂ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ, ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਤੋਂ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ, ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਤੋਂ ਮਨਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਮੋਗਾ ਤੋਂ ਪਰਮਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਮੁਹਾਲੀ ਤੋਂ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ, ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ ਤੋਂ ਵਨਿੰਦਰ ਕੌਰ ਲੂੰਬਾ, ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੋਂ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮ ਤੋਂ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਆਦਿ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਪੰਜਾਬ (ਪੀ.ਪੀ.ਪੀ.) ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਐਡਵੋਕੇਟ ਸੁਖਦੀਪ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ, ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿਬੀਆ, ਭੁੱਚੋ ਤੋਂ ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਡੀ ਅਤੇ ਮੁਹਾਲੀ ਤੋਂ ਬੀਰਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ।
ਕਿੰਨੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ, ਕਿੰਨੇ ਅਨਪੜ੍ਹ
ਯੋਗਤਾ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
ਪੀਐਚ.ਡੀ 01
ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ 55
ਗਰੈਜੂਏਟ (ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ) 47
ਗਰੈਜੂਏਟ 85
10+2 58
ਅੱਠਵੀਂ 32
ਪੰਜਵੀਂ 20
ਅਨਪੜ੍ਹ 07

Read more...

ਡੇਰਾ ਕਰੇਗਾ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਮਾਇਤ 27 ਨੂੰ

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ
ਬਠਿੰਡਾ : ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਸਿਰਸਾ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ। ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿੰਗ ਵੱਲੋਂ 27 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮੀਟਿੰਗ ਸੱਦੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ 'ਚ ਡੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸਿਆਸੀ ਹਮਾਇਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਡੇਰੇ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਵਿੰਗ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ-2007 ਦੇ ਪੈਟਰਨ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਸਿਆਸੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦੇਗਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ-2009 ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਵੱਲੋਂ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਹਮਾਇਤ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਸਾਲ 2007 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਦਫਾ ਸਿਆਸੀ ਵਿੰਗ ਬਣਾ ਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਹਮਾਇਤ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਮਗਰੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਹਮਾਇਤ ਦੇਣ ਦਾ ਖ਼ਮਿਆਜਾ ਵੀ ਡੇਰਾ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੁਗਤਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਗੁਪਤ ਹਮਾਇਤ ਦਾ ਰਾਹ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਵੱਲੋਂ ਹਮਾਇਤ ਕਿਸ ਸਿਆਸੀ ਧਿਰ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਿਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ 27 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਮੁੜ ਬਦਲ ਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਡੇਰੇ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿੰਗ ਦੀ ਬੀਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਸੱਤ ਘੰਟੇ ਮੀਟਿੰਗ ਚੱਲੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਚੋਂ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਅਹਿਮ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਲਕਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁਝਾਅ ਲਿਖ ਲਏ ਗਏ ਸਨ।
ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਲਕਾਵਾਰ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਚਰਚਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਾਲ 2007 ਚੋਣਾਂ ਮਗਰੋਂ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 2007 ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਪਾਈਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਹਲਕਾ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿੰਗ ਕੋਲ ਕਾਫੀ ਭੜਾਸ ਕੱਢੀ।ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿੰਗ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੀਤੇ ਕੱਲ੍ਹ 114 ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ 27 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਭਰ 'ਚੋਂ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਸਵਾ ਸੌ ਦੇ ਕਰੀਬ ਉਮੀਦਵਾਰ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਵਿਖੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾ ਕੇ ਆਏ ਹਨ।
ਡੇਰੇ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗੇ: ਨੰਦਗੜ੍ਹ
ਬਠਿੰਡਾ: ਤਖਤ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੰਦਗੜ੍ਹ ਨੇ ਅੱਜ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਇਕੱਠ ਹੋਣ 'ਤੇ ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਿਆਸੀ ਇਕੱਠਾਂ ਅਤੇ ਲਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਿਆਸੀ ਫੈਸਲੇ ਵੀ ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹਨ।

Read more...

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਵੰਡੇ 'ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰ'

ਰੁੱਤ ਵੋਟਾਂ ਦੀ
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਵੰਡੇ 'ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰ'
ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਸੰਗਤ ਦਰਸ਼ਨਾਂ 'ਚ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪੈਸੇ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਭਰ 'ਚੋਂ ਸਿਰਫ ਹਲਕਾ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ 'ਚ ਇਹ ਰਾਸ਼ੀ ਵੰਡੀ ਗਈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਸਕੀਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰ ਲਗਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ। ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਹਲਕਾ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ 'ਚ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਪਾਵਰਕੌਮ ਕੋਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਹਲਕਾ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ 'ਤੇ ਖਾਸ 'ਮਿਹਰ' ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ। ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਤਹਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਅਫਸਰ ਮੁਕਤਸਰ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਵੇਰਵੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਹਲਕਾ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖੀ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰਾਸ਼ੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਹਲਕਾ ਲੰਬੀ ਦੇ ਸੱਤ ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ 455 ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਮੀਟਰ ਲਗਵਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਪੈਸੇ ਭਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰਵਿਸ ਚਾਰਜਿਜ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵੀ ਭਰੀ ਗਈ। ਪਿੰਡ ਤਪਾ ਖੇੜਾ ਵਿੱਚ 100 ਘਰਾਂ 'ਚ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰ ਲਗਵਾਉਣ ਲਈ ਡੇਢ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਪਾਵਰਕੌਮ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪਿੰਡ ਆਲਮਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਡੇਢ ਸੌ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰਾਂ ਲਈ 2.25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਭਗਵਾਨਪੁਰਾ ਲਈ 60 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਬੋਦੀਵਾਲਾ ਵਿਚ 50 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰਾਂ ਲਈ ਪਾਵਰਕੌਮ ਨੂੰ 6.82 ਲੱਖ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਹਲਕਾ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ 1259 ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਦਰਸ਼ਨਾਂ 'ਚ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰਾਂ ਲਈ 18.88 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿੰਡ ਕੋਟਭਾਈ ਵਿੱਚ ਡੇਢ ਸੌ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੀਟਰਾਂ ਲਈ 2.25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਪਾਵਰਕੌਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਭਲਾਈਆਣਾ 'ਚ 110 ਮੀਟਰ ਲਗਵਾਉਣ ਲਈ 1.65 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਹਲਕਾ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਰਾਸ਼ੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਰਾਸ਼ੀ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਲਕਾ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ 2457 ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 24.52 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਪਖਾਨਾ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਸੰਗਤ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੌਰਾਨ ਕਾਫੀ ਖੁੱਲ੍ਹਦਿਲੀ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ੀ ਵੰਡੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੰਡੀ ਗਈ ਹੈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰਾਂ ਲਈ।

Read more...

ਅਕਾਲੀਆਂ 'ਤੇ ਛੱਮਕ ਛੱਲੋ ਦੇ ਛਾਂਟੇ

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ
ਬਠਿੰਡਾ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ 'ਛੱਮਕ ਛੱਲੋ'ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਛਮਕ ਛੱਲੋ ਦਾ ਕੋਈ ਜੁਆਬ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕਬੱਡੀ ਕੱਪ ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਉਦਘਾਟਨ ਮੌਕੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਟਾਰ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵੱਲੋਂ 19 ਮਿੰਟ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਸੂਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਰਾਵਣ ਫਿਲਮ ਦਾ ਗਾਣਾ ਛੱਮਕ ਛੱਲੋ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਚਰਚਾ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਹੀ ਛਿੜ ਗਈ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਹੁਣ ਬਠਿੰਡਾ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਬਹਾਨੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਛਮਕ ਛੱਲੋ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰਗੜਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਛੱਮਕ ਛੱਲੋ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੇ।
ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੱਸੀ ਆਪਣੇ ਜਲਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਕਹਿਰ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੋਗੇ ਸੰਤਾਪ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਵੱਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਛੱਮਕ ਛੱਲੋ ਵਿੱਚ ਉਲਝੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਬੱਡੀ ਮਾਂ ਖੇਡ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਛੱਮਕ ਛੱਲੋ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਲੁਟਾ ਕੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਡ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਠਿੰਡਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਰਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗੱਫੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਰੂਪ ਚੰਦ ਸਿੰਗਲਾ ਛੱਮਕ ਛੱਲੋ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਜੁਆਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਜੁਆਬ ਵਿੱਚ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜੱਸੀ ਤਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਇੱਥੋਂ ਗਾਇਬ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਹਾਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਾਇਆ। ਬਠਿੰਡਾ ਦਿਹਾਤੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ 19 ਮਿੰਟ ਦੇ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਏਨੀ ਰਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕੈਂਸਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਸਾਬਕਾ ਕਾਂਗਰਸੀ ਮੰਤਰੀ ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਗਰੂਰ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸੀ ਜਲਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਬਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਝ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਲਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਛੱਮਕ ਛੱਲੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹੈ। ਸੂਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਵਿੱਚ ਪਈ ,ਉਹ ਤਾਂ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਹੁਣ ਜੋ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮਹਿੰਗੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਚਟਕਾਰੇ ਲੈ ਲੈ ਕੇ ਛਮਕ ਛੱਲੋ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਹਲਕਾ ਲੰਬੀ ਵਿੱਚ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਚੋਣ ਜਲਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅੱਗੇ ਉਮੀਦਵਾਰ,ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਕੈਮਰਾ
ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਹਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਵੀਡੀਓਗਰਾਫੀ ਕਰਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਮੂਵੀ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੋਣ ਜਲਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਏਨੀ ਮੂਵੀ ਤਾਂ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਹੋਈ,ਜਿੰਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਣਾ ਲੈਣੀ ਹੈ। ਉਡਣ ਦਸਤਿਆਂ ਕੋਲ ਵੀ ਮੂਵੀ ਕਮਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੈਕਿੰਗ ਟੀਮਾਂ ਕੋਲ ਵੀ। ਅਗਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੂਵੀ ਦੀ ਸੀ ਡੀ ਲੈਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਸੌ ਰੁਪਏ ਰੇਟ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Read more...

ਨੀਂਦਰਾਂ ਨੀ ਆਉਂਦੀਆਂ…

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ
ਬਠਿੰਡਾ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਪੰਜਾਬ ਚੋਣਾਂ ਨੇ ਉਡਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਕਾਰਨ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸੌਣਾ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਤਾਂ ਸੌਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਫਸਵੇਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਨ,ਉਥੋਂ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਨੀਂਦ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗੜ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਢਾਈ ਘੰਟੇ ਹੀ ਸੌ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਕਾਂਗੜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਡੇਢ ਵਜੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵੇਰ 4 ਵਜੇ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਗਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਰੂਟੀਨ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵਜੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ 3.30 ਵਜੇ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਤਰਜ਼ੀਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਸੇਖਵਾਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਹੀ ਸੌਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਢਾਈ ਵਜੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵੇਰ 5.30 ਵਜੇ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ 11 ਵਜੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ 5 ਵਜੇ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਹਲਕਾ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਹੀ ਸੌਂ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੂਟੀਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਤ ਘੰਟੇ ਨੀਂਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ 1 ਵਜੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ 5 ਵਜੇ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਘੰਟੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੀ.ਏ ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ 12.30 ਵਜੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵੇਰ 5.30 ਵਜੇ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹੋ ਸ਼ਡਿਊਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਮੋਗਾ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰਪਾਲ ਜੈਨ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਜੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵੇਰ 5 ਵਜੇ ਉਠਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ 10.30 ਵਜੇ ਸੌ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੁ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹਲਕਾ ਮੌੜ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ 4.30 ਘੰਟੇ ਹੀ ਸੌਂ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ 7 ਘੰਟੇ ਸੌਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਪੀ.ਏ ਸ੍ਰੀ ਜੇ.ਜੇ.ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਸੌਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੰਗਤ ਰਾਏ ਬਾਂਸਲ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਨੀਂਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ 6.30 ਘੰਟੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ।
ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਹਲਕਾ ਭੁੱਚੋ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਪੰਜ ਘੰਟੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਪੈਂਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਨੀਂਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਥਕਾਵਟ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਨੀਂਦ ਟੀਚਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ 10 ਵਜੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਉਠਦੇ ਹਨ।ਹਲਕਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦਿਹਾਤੀ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੌਣ ਦੇ ਸ਼ਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੱਦੋ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ 10 ਵਜੇ ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਾਂਗ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਹੁਣ 6 ਵਜੇ ਦੀ ਬਜਾਏ 5 ਵਜੇ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦਿਨ ਵਕਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Read more...

ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁਣ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਹੈ। ਲੰਘੇ 40 ਵਰਿ•ਆਂ 'ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ 'ਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ•ਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਘਟੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਲੰਘੇ ਚਾਰ ਵਰਿ•ਆਂ 'ਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ ਲਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਸਾਲ 1977 'ਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਇਸੇ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਚੋਂ 23 ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਸੂ ਕਰਾਈਆਂ ਸਨ। ਸਿਆਸਤ 'ਚ ਉਲਝੇ ਨੇਤਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸ਼ੌਕ 'ਚ ਫਸ ਨਹੀਂ ਸਕੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਸਾਲ 1997 'ਚ ਸੰਭਾਲੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਪੰਜ ਵਰਿ•ਆਂ 'ਚ ਉਨ•ਾਂ ਵਲੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਹਕੂਮਤੀ ਵਰਿ•ਆਂ 'ਚ ਉਨ•ਾਂ ਇੱਕ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲਈ ਹੈ। ਉਂਝ ਨੇਤਾਵਾਂ 'ਚ ਲੱਖ ਸਿਆਸੀ ਵਖਰੇਵੇਂ ਹੋਣ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾ ਪੜ•ਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਇਨ•ਾਂ ਦੀ ਇੱਕੋ ਸੁਰ ਬਣਨ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਏਦਾ ਹੀ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤਾਂ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ•ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ ਲਈ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਨੇਤਾ ਬੀਬੀ ਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭੱਠਲ ਵੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਪਿਛੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਇਸੂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਈ ਹੈ। ਬੀਬੀ ਭੱਠਲ ਨੇ ਬਤੌਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ। ਮਗਰੋਂ ਉਨ•ਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਇਸੂ ਕਰਾਈ ਸੀ।
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ ਵਲੋਂ ਜੋ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤਹਿਤ ਤੱਥ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ,ਉਨ•ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਜੂਦਾ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੇ ਅੱਧੀ ਦਰਜਨ ਵਜ਼ੀਰ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ•ਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ•ਨ ਤੋਂ ਪਾਸਾ ਹੀ ਵੱਟੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਨ•ਾਂ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੇ ਲੰਘੇ ਚਾਰ ਵਰਿ•ਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਚੋਂ ਇਸੂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਈ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾ ਇਸੂ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣਾ ਗਠਜੋੜ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਨ•ਾਂ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੇ ਪੈਰ 'ਚ ਪੈ ਧਰਿਆ ਹੈ। ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਧਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ,ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੋਂ ਹੀ ਰਾਹ ਲੱਭਦੇ ਸਨ। ਕੈਬਨਿਟ ਵਜ਼ੀਰ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਲੰਗਾਹ, ਭਾਜਪਾ ਨੇਤਾ ਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਤੀਕਸ਼ਣ ਸੂਦ,ਵਜ਼ੀਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰਾ,ਵਜ਼ੀਰ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ,ਵਜ਼ੀਰ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੋਹਾੜ ਅਤੇ ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਵਲੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਤੋਂ ਚਾਰ ਵਰਿ•ਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਇਸੂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਈ ਹੈ। ਮਹਿਲਾ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਚੋਂ ਮੁੱਖ ਸੰਸਦੀ ਸਕੱਤਰ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਜੋਸ਼,ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭੁੱਲਰ,ਰਾਜਬੰਸ ਕੌਰ ਅਤੇ ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨਾ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਇਸੂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ 117 ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਚੋਂ ਏਦਾ ਦੇ 71 ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ ਜਿਨ•ਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਇਸੂ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕਦੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 1997-2002 ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਹਕੂਮਤ ਦੌਰਾਨ 62 ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਲ 2002-2007 ਦੀ ਕਾਂਗਰਸੀ ਹਕੂਮਤ ਦੌਰਾਨ 64 ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਚੋਂ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੌਜੂਦਾ ਅਕਾਲੀ ਵਜ਼ਾਰਤ 'ਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਕੇ 71 ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਨਹੀਂ ਗਏ ਹਨ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਾਲ 2002-2007 ਦੌਰਾਨ ਵਿਧਾਇਕ ਤੇਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਣੇ, ਉਨ•ਾਂ ਨੇ ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਇਸੂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲ 1997-2002 ਦੌਰਾਨ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਗਿਰਧਾਰਾ ਸਿੰਘ ਬਣੇ ,ਉਨ•ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਖੁਦ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਇਸੂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਈ ਸੀ। ਇਵੇਂ ਹੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਜੋ ਵਿਧਾਇਕ ਮੈਂਬਰ ਬਣਦੇ ਹਨ,ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਆਦਾ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਵਿਧਾਇਕ ਵੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੂਸਰੀ ਤਰਫ਼ ਉਹ ਵਿਧਾਇਕ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ•ਾਂ ਨੂੰ ਪੜ•ਨ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕਾਫੀ ਸ਼ੌਕ ਹੈ ਜਿਨ•ਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲੈਣ 'ਚ ਸਭ ਪਿਛਾਂਹ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸਾਲ 1997-2002 ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 84 ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਧਾਇਕ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਟਵਾਲ ਨੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਚੋਂ ਲਈਆਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਲ 2002-2007 ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਧਾਇਕ ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਠ ਨੇ 39 ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਚੋਂ ਇਸੂ ਕਰਾਈਆਂ ਸਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੌਰਾਨ ਵਿਧਾਇਕ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਭੈਣੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ 122 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਚੋਂ ਲਈਆਂ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹ
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ
1. ਗਿਆਨੀ ਜੈਲ ਸਿੰਘ (1972-1977) : 9 ਕਿਤਾਬਾਂ
2. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ (1977-1980) : 23 ਕਿਤਾਬਾਂ
3 ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ (1980-1983) : 10 ਕਿਤਾਬਾਂ
4 ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ (1985-1987) : 9 ਕਿਤਾਬਾਂ
5 ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ (1992-1995) : 10 ਕਿਤਾਬਾਂ
6 ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ (1995-1996) : 01 ਕਿਤਾਬ
7 ਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭੱਠਲ (1996-1997) : ਜ਼ੀਰੋ ਕਿਤਾਬ
8 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ (1997-2002) : 5 ਕਿਤਾਬਾਂ
9 ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (2002-2007) : 11 ਕਿਤਾਬਾਂ
10 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ (2007-2011) : ਜ਼ੀਰੋ ਕਿਤਾਬ
ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਕੀ ਹਨ
ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹਰ ਵਿਧਾਇਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸ ਬੁੱਕ ਇਸੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲਾਇਬਰੇਰੀਅਨ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਧਾਇਕ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਸੂ ਕਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਮੋੜਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਕਿਤਾਬ ਇਸੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ 30 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਇਸੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਗੁਆਚ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਅਸਲੀ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 25 ਫੀਸਦੀ ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸਕੱਤਰੇਤ 'ਚ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਲਾਨਾ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਖਰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੰਘੇ 15 ਵਰਿ•ਆਂ 'ਚ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦਾ ਖਰਚ 51 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬਕਾਇਦਾ ਇੱਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਕਮੇਟੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਮਸ਼ਵਰੇ ਨਾਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਭੱਤੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,ਉਹ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।

Read more...

ਚੋਣ ਅਖਾੜੇ ਦੇ 'ਸਿਕੰਦਰ'

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ
ਕਿਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਿਕੰਦਰ ਚੋਣ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਤੇ ਬਿਕਰਮ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬਿਕਰਮ ਡਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਇਹ ਨਵਾਂ ਪੈਂਤੜਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਰੋਧੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਵੀਂ ਖੇਡ ਖੇਡੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦੋ-ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਇੱਕੋ ਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਡੇਢ ਦਰਜਨ ਹਲਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ ਜਿਥੋਂ ਇੱਕੋ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ-ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਹਲਕਾ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਲੂਕਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਹਲਕੇ 'ਚ ਦੋ 'ਸਿਕੰਦਰ' ਹਨ। ਹਲਕਾ ਗਿੱਦੜਬਹਾ ਤੋਂ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 27 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਚੋਣ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਲਕਾ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 55 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਵੀ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਹੈ। ਹਲਕਾ ਭੁੱਚੋ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨੈਸ਼ਨਲਿਸਟ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਅਜੈਬ ਸਿੰਘ ਵੀ ਡਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਈ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਹਲਕੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇੱਕੋ ਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹਲਕਾ ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ 60 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਹੈ ਜਿਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 34 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਚੋਣ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਤੀਜਾ 59 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋ. ਸੋਇਬ ਜਫਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਢਾਹ ਲਾਉਣ ਖਾਤਰ ਇਹ ਚਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਵੋਟ ਇੱਕੋ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੋਟਰ ਕਈ ਦਫਾ ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ ਵੀ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਸਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਲਕਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ 'ਅਵਤਾਰ' ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ 74 ਸਾਲ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਇੱਕ 33 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੈ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 36 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸੁਨਾਮ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਮਨ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਅਮਨ ਅਰੋੜਾ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਦੋ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਅਮਨਦੀਪ ਹੈ। ਹਲਕਾ ਭਲੱਥ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬੀਬੀ ਜੰਗੀਰ ਕੌਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ 65 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗੀਰ ਕੌਰ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਲਕਾ ਮਜੀਠਾ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ 36 ਸਾਲ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਵੀ ਚੋਣ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲੀ ਇਹ ਚਾਲ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਕਾਮਯਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਵੋਟਰਾਂ 'ਚ ਬਟਨ ਦਬਾਉਣ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਦਫਾ ਜ਼ਰੂਰ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਹਲਕਾ ਘਨੌਰ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮਦਨ ਲਾਲ ਜਲਾਲਪੁਰ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਇਸ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮਦਨ ਲਾਲ ਠੇਕੇਦਾਰ ਵੀ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਇੱਕ 66 ਸਾਲ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਚੋਣ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦੋ ਦਰਸ਼ਨ ਬਰਾੜ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਹੀ ਹੈ। ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਚੰਦੂਮਾਜਰਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੱਕੜ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਅਟਾਰੀ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਗੁਲਜਾਰ ਸਿੰਘ ਰਣੀਕੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਗੁਲਜਾਰ ਸਿੰਘ ਚੋਣ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕਈ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੋ-ਦੋ ਨਾਂਵਾਂ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।

Read more...

ਫੁੱਫੜਾਂ ਦਾ ਕਿਹਾ ਕੌਣ ਮੌੜੂ !

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ
ਮਾਲਵਾ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਵਾਰ 'ਫੁੱਫੜਾਂ' ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੋਟਰਾਂ 'ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਪਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਫੜਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਕਰਕੇ ਸੂਚੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਫੜਾਂ ਤੋਂ ਆਖਰੀ ਹੰਭਲਾ ਵੋਟਾਂ ਪੈਣ ਤੋਂ ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰਵਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਫੜਾਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਕਦਰ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਫੁੱਫੜ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਵੋਟਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅਖਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਹਲਕਾ ਭੁੱਚੋ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਕੋਟਭਾਈ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਫੁੱਫੜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੋਟਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਟੀਮ ਦੇ ਆਗੂ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਰਕਲ ਜਥੇਦਾਰ ਗੁਰਲਾਭ ਸਿੰਘ ਢੇਲਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਫੜਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਸਰ ਬਾਕੀ ਨਾ ਛੱਡੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਸ੍ਰੀ ਢੇਲਵਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਫੜਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਤਾਣ ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਸੂਚੀ ਵਗੈਰਾ ਤਾਂ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਇਹ ਡਿਊਟੀ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਫੋਨ ਵੀ ਕਰਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੂਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਫੁੱਫੜ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਫੋਨ ਖੜਕਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਠਿੰਡਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੱਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤਹਿਤ ਖਾਸ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਫੜਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਫੁੱਫੜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਾਸ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੇਤਦਾਰ ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਹਫਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਫੁੱਫੜਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਗੇ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੇ ਹਲਕੇ ਲੰਬੀ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਫੁੱਫੜਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਲੰਬੀ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਕੱਤਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਗਾ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਰਾਏ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਏਜੰਡੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵੋਟਾਂ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਫੜਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਚੇਤੰਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁਣ ਕਾਫੀ ਘਟਿਆ ਹੈ। ਹਲਕਾ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗੜ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਦੇ ਖਾਸ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਫੋਨ ਵੀ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਤੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿਵੀਆਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਕਾਫੀ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਰਾਈਆ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਕਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਤੋਂ ਫੋਨ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਫੁੱਫੜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਵੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।

Read more...

ਚੇਅਰਮੈਨ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ 'ਕਿਰਾਏਦਾਰ'

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ
ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ 'ਕਿਰਾਏਦਾਰ' ਹੈ। ਉਹ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਭਾਵੇਂ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਘਰ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਾਸਤੇ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੰਦਹਾਲੀ ਝੱਲ ਰਹੀ ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਕਿਰਾਇਆ ਤਾਰਨਾ ਪੈਦਾ ਹੈ।ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਲੀਆਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਰਾਜਵੀਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਕੋਠੀ (ਨੰਬਰ 2319, ਫੇਜ਼-2, ਮੁਹਾਲੀ) ਵਿਖੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਮਈ 2011 ਤੱਕ ਦਾ ਇਸ ਘਰ ਦਾ 2,81,935 ਰੁਪਏ ਕਿਰਾਇਆ ਵੀ ਤਾਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਵੱਲੋਂ ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਜੋ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਲੀਆਂ ਦੀ ਬਤੌਰ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤੀ 28 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 1/18/2010-3 ਟੀ 2/5561, ਮਿਤੀ 5 ਅਗਸਤ 2010 ਰਾਹੀਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਦੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜਾਂ ਮੁਹਾਲੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੇ ਖੁਦ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ।
ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਂਤਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇ ਪੱਤਰ (ਨੰਬਰ 3153 ਮਿਤੀ 13 ਸਤੰਬਰ 2010) ਰਾਹੀਂ ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਅਸੈੱਸਮੈਂਟ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਕਿਰਾਏ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਘਰ ਦੀ ਗਰਾਊਂਡ ਫਲੋਰ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ 31700 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ 21800 ਰੁਪਏ ਅਸੈੱਸ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਚੇਅਰਮੈਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਚੇਅਰਮੈਨ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਘਰ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਕਿਰਾਇਆ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਚੇਅਰਮੈਨ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਘਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਰਾਜਵੀਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਚੇਅਰਮੈਨ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਈ 2011 ਤੱਕ ਚੇਅਰਮੈਨ 3,03,226 ਰੁਪਏ ਤਨਖਾਹ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 7759 ਰੁਪਏ ਟੈਲੀਫੋਨ ਖਰਚਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1500 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਖਰਚਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਦੀ 24 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ ਹੋਈ 211 ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਏਜੰਡਾ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ 211.20 ਵਿਚ ਚੇਅਰਮੈਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਮਤਾ ਪਾਸ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖਰਚਾ ਵੀ ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਰੇ ਨਾ ਲੱਗ ਸਕੀ।ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਦੇ ਐਮ.ਡੀ. ਦਰਮਿਆਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਖੜਕਦੀ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਲੀਆਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਫੇਰੀ ਲਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਵੀ ਲਿਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਫੇਰੀ ਦਾ ਕੇਸ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਫੇਰੀ ਦਾ ਖਰਚਾ ਝੱਲੇ। ਮਗਰੋਂ ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਨੇ ਵੀ ਖਰਚਾ ਝੱਲਣ ਤੋ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਫੇਰੀ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਵਿਚਕਾਰੇ ਹੀ ਲਟਕ ਗਿਆ ਸੀ।
ਰਿਹਾਇਸ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ: ਬਾਲੀਆਂ
ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਲੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਘਰ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਬਕਾਇਦਾ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਅਸੈੱਸਮੈਂਟ ਕਰਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ,ਉਦੋਂ ਵੀ ਇਸੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਘਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਅਸੈੱਸਮੈਂਟ ਤਾਂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੜਿੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਨੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਫੇਰੀ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਫਾਈਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਐਮ.ਡੀ. ਨਾਲ ਕੁਝ ਵਿਰੋਧ ਬਣਨ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹੇ ਅੜਿੱਕੇ ਪਏ।

Read more...

ਸਵਾ ਸੌ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਡੇਰੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੱਕਿਆ

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ
ਪੰਜਾਬ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦੇ ਕਰੀਬ ਸਵਾ ਸੌ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਸ੍ਰ੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਾਸਾ ਹੀ ਵੱਟਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੀਪਲਜ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਰਾਤ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਮਾਲਵੇ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਕਰੀਬ 40 ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਲਕਿਆਂ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਰੀਬ ਅੱਧੀ ਦਰਜ਼ਨ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਮਿਲਣ ਦੀ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀਗਿਆ ਫਾਰਮ ਵੀ ਭਰੇ ਹਨ। ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਅਗਾਊ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਡੇਰਾ ਮੈਨੋਜਮੈਂਟ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਰੀਬ ਸਵਾ ਪੰਜ ਵਜੇ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਵਿਖੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ।
ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ ਜਿਥੇ ਕਿ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਦੋ ਸਮਰਥਕ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੌਕੇ ਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਗਰੋਂ ਜੂਡੋ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਜਿਥੇ ਕਿ ਸਿਰਫ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੀ ਸਨ। ਕਰੀਬ ਸੱਤ ਵਜੇ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅੱਠ ਵਜੇ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਡੇਰੇ ਚੋ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਏ ਸਨ। ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਵਲੋਂ ਕਰੀਬ 20 ਮਿੰਟ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਅਲਾਮਤਾਂ ਵਿਰੁਧ ਲੜਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਖਿਲਾਫ ਅਤੇ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਖਿਲਾਫ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿੰਗ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਗੂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਡੇਰਾ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਲੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਿਲਣੀ ਦੀ ਵੀਡੀਓਗਰਾਫੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਤੱਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਮਾਣਾ ਤੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੱਖੜਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲ ਸਿੰੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਨੂੰਹ ਵੀ ਮਿਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜੋ ਹੋਰ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਾਂ ਅਕਾਲੀ ਨੇਤਾ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਰੂਪ ਚੰਦ ਸਿੰਗਲਾ, ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੋ ਅਕਾਲੀ ਉੋਮੀਦਵਾਰ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ,ਦਿਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ,ਅਜੈਬ ਸਿੰਘ ਮੁਖਮੈਲਪੁਰ,ਮਨਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ,ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ ਮਲਕੀਤ ਸਿੰ ਕੀਤੂ,ਫਿਰੋਜਪੁਰ ਦਿਹਾਤੀ ਤੋ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲੜਕਾ ਬੱਬੂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮਪੁਰਾ ਤੋਂ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗੜ,ਭੁੱਚੋ ਤੋਂ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ,ਮੌੜ ਤੋਂ ਮੰਗਤ ਰਾਏ ਬਾਂਸਲ,ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ ਢਿਲੋਂ,ਭਦੌੜ ਤੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ,ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੋ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ,ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਤੋਂ ਰਿਪਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ,ਮੋਗਾ ਤੋਂ ਜੋਗਿੰਦਰਪਾਲ ਜੈਨ,ਗਿੱਦੜਬਹਾ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ,ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ ਤੋ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ,ਸੰਗਰੂਰ ਤੋ ਸੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿਬੀਆਂ,ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਤੋਂ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਂਤ,ਜੈਤੋ ਤੋਂ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਗਰਾਈ,ਮਲੋਟ ਤੋਂ ਨੱਥੂ ਰਾਮ,ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧੀਮਾਨ,ਨਾਭਾ ਤੋਂ ਰਣਦੀਪ ਨਾਭਾ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੀਪਲਜ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਪੰਜਾਬ ਤਰਫੋਂ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਗਗਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੋਂ ਪੀਪਲਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਚਹਿਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਬਾਦਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਹੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰਾਂ ਨੇ ਪਾਸਾ ਹੀ ਵੱਟਿਆ ਹੈ।

Read more...

वर्ष 2011 कुछ खट्टी-मीठी यादें

• 
  

• 
  

• 
  
• साल 2011 कई खट्टी और मीठी यादें छोड़ गया. एक ओर जहां अन्‍ना का आंदोलन साल की सबसे बड़ी खबर बना वहीं देव आनंद, जगजीत सिंह, शम्‍मी कपूर समेत कई जानेमाने लोग हमारा साथ छोड़कर चले गए. पेश हैं साल 2011 की कुछ ऐसी ही खट्टी-मीठी यादें:
  1 जनवरी: भारत और पाकिस्तान ने लगातार 20 वें साल एक करार के तहत एक दूसरे को अपने अपने परमाणु प्रतिष्ठानों की सूची सौंपी.
  गुवाहाटी: उल्फा अध्यक्ष अरविंद राजखोवा जेल से जमानत पर छूटा, असम सरकार के साथ ‘बिना शर्त’ वार्ता की इच्छा जताई.
  2 जनवरी: वित्त मंत्री प्रणब मुखर्जी ने राजनीतिक हलकों में, प्रधानमंत्री मनमोहन सिंह की 2 जी स्पेक्ट्रम मामले में पीएसी के समक्ष हाजिर होने की पेशकश से खुलेआम असहमति जताई.
  3 जनवरी: उच्चतम न्यायालय के पूर्व जज वी आर कृष्णा अय्यर ने कहा कि केरल उच्च न्यायालय के इस्तीफा दे चुके एक जज ने उनसे प्रधानमंत्री मनमोहन सिंह को पूर्व प्रधान न्यायाधीश के जी बालकृष्णन के परिजनों की आय के ज्ञात स्रोतों से अधिक संपत्ति के मामले में पत्र न लिखने को कहा था.
  6 जनवरी: न्यायमूर्ति श्रीकृष्ण समिति ने तेलंगाना क्षेत्र के सशक्तिकरण के लिए संवैधानिक और वैधानिक तौर पर एकीकृत आंध्र प्रदेश को बनाये रखने की सिफारिश करते हुए इसे सर्वश्रेष्ठ रास्ता बताया लेकिन पृथक राज्य की स्थापना को अलग प्रदेश की मांग के हल का दूसरा सबसे अच्छा रास्ता करार दिया.
  8 जनवरी: दूरसंचार मंत्री कपिल सिब्बल के इस बयान की विपक्षी पार्टियों ने आलोचना की जिसमें उन्होंने विवादित 2 जी स्पेक्ट्रम आवंटन मामले में कैग द्वारा किए गए 1.76 लाख करोड़ रुपये के नुकसान के आकलन को खारिज करते हुए कहा था कि इसमें कोई नुकसान नहीं हुआ है.
  10 जनवरी: स्वदेश में निर्मित हल्के लड़ाकू विमान तेजस ने ‘इनीशियल ऑपरेशनल क्लियरेन्स’ (आईओसी) मिलने के बाद भारतीय वायुसेना में शामिल किए जाने की दिशा में एक कदम और बढ़ा दिया तथा वह युद्धक विमान निर्माता देशों के समूह में शामिल हो गया.
  11 जनवरी: लैंसेट जर्नल के संपादक ने एंटीबायोटिक रोधी सुपरबग का नाम भारत की राजधानी पर रखे जाने के लिए माफी मांगते हुए कहा कि यह एक भूल थी.
  13 जनवरी: वर्ष 2006 में हुए मालेगांव बम विस्फोट मामले में सीबीआई को विशेष अदालत ने स्वामी असीमानंद के उन ‘स्वीकारोक्ति’ बयानों के संबंध में फिर से जांच करने को कहा जिनमें असीमानंद ने आतंकी हमलों में हिंदू समूहों का हाथ होने की बात कही थी.
  14 जनवरी: सबरीमाला अयप्पा मंदिर से लौट रहे 100 से अधिक श्रद्धालु वहां भगदड़ मचने से मारे गए और बहुत से लोग घायल हुए.
  16 जनवरी: पत्नी पर हमला करने के आरोप में, लंदन स्थित वरिष्ठ कूटनीतिक अनिल वर्मा को स्वदेश भेजा गया.
  17 जनवरी: इफको के अध्यक्ष सुरिंदर जाखड़ की अबोहर स्थित फार्म हाउस में रहस्यमय परिस्थितियों में गोली लगने से मौत.
  18 जनवरी: जमानत पर रिहा उल्फा के दो शीर्ष नेता गुप्त स्थान पर मिले. समझा गया कि दोनों ने सरकार के साथ प्रस्तावित बातचीत से पहले संगठन की कार्यकारी बैठक के बारे में चर्चा की.
  19 जनवरी: मनमोहन सिंह के मंत्रिमंडल में फेरबदल हुआ.
  20 जनवरी: पिछले पांच साल से निर्वासन में रह रहे प्रख्यात भारतीय चित्रकार एम एफ हुसैन की पेंटिंग, इंडिया आर्ट समिट से कट्टरपंथी समूहों के हमलों की आशंका के चलते हटाई गईं.
  20 जनवरी: शिलांग: लेफ्टिनेंट जनरल पी के रथ को सेना के कोर्ट मार्शल में सुकना भूमि घोटाले में दोषी पाया गया.
  23 जनवरी: श्रीलंका की नौसेना द्वारा एक अन्य भारतीय मछुआरे को मारे जाने की निंदा करते हुए भारत ने कहा कि हर हालत में संयम बरता जाना चाहिए पुणे.
  24 जनवरी: हिन्दुस्तानी शास्त्रीय संगीत के प्रख्यात गायक भीमसेन जोशी का निधन.
  25 जनवरी: दिवंगत आरूषि तलवार के पिता राजेश तलवार पर अदालत के बाहर एक युवक ने हमला किया.
  26 जनवरी: संदिग्ध तेल माफिया द्वारा अतिरिक्त जिला कलेक्टर यशवंत सोनावणे को जिंदा जलाए जाने के मामले में 11 गिरफ्तार.
  26 जनवरी: भाजपा के कई नेता, कार्यकर्ता और जेकेएलएफ सहित अलगाववादी समूहों के नेता निषेधाज्ञा का उल्लंघन करने के आरोप में गिरफ्तार. जम्मू कश्मीर सरकार ने उनकी लाल चौक में तिरंगा फहराने की योजना नाकाम की.
  27 जनवरी: सिधबारी में 17 वें करमापा उगयेन त्रिनले दोरजी के एक ट्रांजिट होम पर छापा, भारी मात्रा में विदेशी मुद्रा जब्त की गई.
  28 जनवरी: उच्चतम न्यायालय ने व्यवस्था दी कि हज यात्रियों को सरकार द्वारा दी जाने वाली सब्सिडी या अन्य धर्मों के लिए ऐसे लाभ संविधान का उल्लंघन नहीं हैं.
  29 जनवरी: भारत ने अमेरिका में जालसाजी के आरोप में बंद की गई कैलिफोर्निया की ट्राईवैली यूनिवर्सिटी के भारतीय छात्रों को रेडियो कॉलर पहनाए जाने की घटना पर कड़ी प्रतिक्रिया जताई.
  29 जनवरी: करमापा के ट्रांजिट होम में विदेशी मुद्रा बरामद होने के सिलसिले में पुलिस और सुरक्षा एजेंसियों ने उनके सचिव से पूछताछ की और उनके आवास तथा कार्यालय की तलाशी ली.
  31 जनवरी: द्रमुक और कांग्रेस का तमिलनाडु विधानसभा चुनावों के लिए सात साल पुराना गठबंधन जारी रखने का फैसला.
• 
  
• 1 फरवरी: उत्तर प्रदेश के बरेली में भारत तिब्बत सीमा पुलिस के भर्ती कैंप से लौटते समय दो ट्रेनों की छतों पर बैठे 15 युवकों की नीचे गिरने से मौत.
  2 फरवरी: 2जी स्पेक्ट्रम घोटाले के सिलसिले में सीबीआई ने पूर्व दूरसंचार मंत्री ए राजा तथा दो अधिकारियों को गिरफ्तार किया.
  3 फरवरी: करमापा उग्येन त्रिनले दोरजी के ट्रस्ट और उसके न्यासियों के बैंक खाते सील किए गए.
  5 फरवरी: वित्त मंत्री प्रणव मुखर्जी ने विदेशों में काला धन रखने वालों के नामों का खुलासा करने से इनकार किया लेकिन कहा कि लिचेन्सटीन में बैंक के 18 खाताधारकों में से 17 को नोटिस भेजा जा चुका है.
  7 फरवरी: वरिष्ठ कांग्रेस नेता नारायण दत्त तिवारी की डीएनए जांच कराने पर रोक लगाने की मांग पर उन्हें कोई राहत न देते हुए दिल्ली उच्च न्यायालय ने डीएनए जांच के पूर्व के आदेश पर रोक लगाने से इनकार कर दिया.
  9 फरवरी: आरुषि तलवार और उनके नौकर हेमराज की हत्या के आरोप में उसके अभिभावकों के खिलाफ सुनवाई के आदेश. स्थानीय अदालत ने सीबीआई की क्लोजर रिपोर्ट खारिज की.
  10 फरवरी: उच्चतम न्यायालय ने सीबीआई को उन कारपोरेट हाउसों को जांच के दायरे में लाने को कहा जिन्हें 2जी स्पेक्ट्रम घोटाले से फायदा हुआ.
  11 फरवरी: उच्चतम न्यायालय ने संसद हमला मामले के दोषी अफजल गुरु को तिहाड़ जेल से जम्मू-कश्मीर की जेल में स्थानांतरित किए जाने की अपील पर केंद्र की प्रतिक्रिया मांगी.
  12 फरवरी: हिमाचल प्रदेश के मुख्यमंत्री पी डी धूमल ने कहा कि उनकी सरकार करमापा उग्येन त्रिनले दोरजी के खिलाफ विदेशी मुद्रा मामले में प्रवर्तन निदेशालय और केंद्रीय एजेंसियों की जांच चलने के कारण उन्हें क्लीनचिट नहीं दे सकती.
  15 फरवरी: अंतरिक्ष आयोग ने सुरक्षा मामलों की मंत्रिमंडलीय समिति से इसरो की व्यवसायिक शाखा एंट्रिक्स और निजी कंपनी देवास मल्टीमीडिया के बीच हुए विवादित एस बैंड स्पेक्ट्रम सौदे को तत्काल रद्द करने की सिफारिश की.
  16 फरवरी: गठबंधन सरकार चलाने के लिए कुछ समझौतों की बात स्वीकार करते हुए प्रधानमंत्री मनमोहन सिंह ने कहा कि उनकी सरकार घोटालों के दोषियों के खिलाफ कार्रवाई करेगी. उन्होंने पद छोड़ने से भी इनर किया.
  17 फरवरी: सरकार ने इसरो की व्यवसायिक शाखा एंट्रिक्स और एक निजी कंपनी देवास मल्टीमीडिया के बीच हुए विवादित एस बैंड स्पेक्ट्रम सौदे को रद्द किया और कहा कि वह कानूनी कार्रवाई के लिए तैयार है.
  18 फरवरी: बाबरी मस्जिद विध्वंस मामले में लालकृष्ण आडवाणी और मुरली मनोहर जोशी सहित शीर्ष भाजपा नेताओं के खिलाफ आपराधिक षड्यंत्र का आरोप हटाने वाले, इलाहाबाद उच्च न्यायालय के फैसले को सीबीआई ने उच्चतम न्यायालय में चुनौती दी.
  19 फरवरी: पाकिस्तानी सूफी गायक राहत फतेह अली खान और उनके मैनेजर मारूफ पर हवाईअड्डे पर भारी मात्रा में अघोषित विदेशी मुद्रा बरामद होने के मामले में राजस्व खुफिया निदेशालय ने फेमा और सीमा शुल्क अधिनियम के उल्लंघन के आरोप लगाए.
  20 फरवरी: त्रिपुरा के अगरतला में बर्डफ्लू का वायरस पाया गया.
  21 फरवरी: मुंबई हमलों के लिए पाकिस्तानी आतंकवादी अजमल आमिर कसाब को निचली अदालत द्वारा मौत की सजा सुनाए जाने के नौ माह बाद बंबई उच्च न्यायालय ने इसकी पुष्टि कर दी.
  22 फरवरी: विपक्ष की मांग मानते हुए प्रधानमंत्री मनमोहन सिंह ने 2जी स्पेक्ट्रम मामले की जांच के लिए संयुक्त संसदीय समिति गठित करने का ऐलान किया.
  22 फरवरी: अहमदाबाद की विशेष अदालत ने 2002 के गोधरा ट्रेन जलाए जाने के मामले में 31 लोगों को दोषी ठहराया और मुख्य आरोपी मौलवी उमराजी सहित 63 लोगों को बरी कर दिया.
  23 फरवरी: राष्ट्रमंडल खेल आयोजन समिति के पूर्व महासचिव ललित भानोट और महानिदेशक वी के वर्मा को सीबीआई ने स्विटजरलैंड की एक कंपनी के साथ 107 करोड़ रुपये के सौदे में कथित अनियमितताओं के सिलसिले में गिरफ्तार किया.
  23 फरवरी: दारूल उलूम के विवादित कुलपति मौलाना गुलाम मोहम्मद वस्तानवी का इस्तीफा न स्वीकार करते हुए मदरसे की मजलिस ए शूरा ने राहत दी. वस्तानवी ने गुजरात के मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदी की तारीफ की थी जिसके बाद रूढ़िवादियों ने उनकी आलोचना शुरू कर दी थी.
  25 फरवरी: सीबीआई की पूछताछ में पूर्व दूरसंचार मंत्री अरुण शौरी ने आरोप लगाया कि उनके उत्तराधिकारी दयानिधि मारन ने कुछ ऑपरेटरों को लाभ पहुंचाने के लिए 2005 में ट्राई के दिशानिर्देशों से छेड़छाड़ की थी.
  25 फरवरी: लगातार तीसरे साल, वर्ष 2011-12 के रेल बजट में न तो यात्री किराया बढ़ाया गया न ही माल भाड़े में वृद्धि की गई. साथ ही 9 दूरंतों ट्रेनों और तीन शताब्दियों सहित 56 नयी गाड़ियां शुरू करने का ऐलान किया गया.
  28 फरवरी: मध्य प्रदेश में सिवनी की एक अदालत ने प्रसिद्ध भजन गायिका शहनाज अख्तर, उसके पति और देवर सहित छह को हत्या के मामले में आजीवन कारावास की सजा सुनायी.
  28 फरवरी: वर्ष 2011-2012 के लिए आम बजट पेश. महंगाई को लेकर लगातार आलोचना झेल रही सरकार ने बजट में आयकर छूट सीमा बढकर 1.80 लाख रुपये कर आम आदमी को कुछ राहत देने का प्रयास किया. महिलाओं के मामले में 1.90 लाख रुपये की छूट सीमा को बरकरार रखा गया.
• 
  
• 
  1 मार्च: गोधरा कांड के 11 दोषियों को विशेष अदालत ने मौत की सजा सुनाई, 20 अन्य को उम्रकैद की सजा.
  1 मार्च: टू जी स्पेक्ट्रम मामले की जांच के लिए 30 सदस्यीय संयुक्त संसदीय समिति के गठन को संसद की मंजूरी.
  3 मार्च: उच्चतम न्यायालय ने केंद्रीय सतर्कता आयुक्त के तौर पर पी जे थॉमस की नियुक्ति रद्द की.
  4 मार्च: दिल्ली की एक अदालत ने दो दशक पुराने बोफोर्स घोटाले में इतालवी व्यापारी ओत्तावियो क्वात्रोच्चि के खिलाफ मुकदमा वापस लेने की सीबीआई की याचिका को स्वीकार कर लिया.
  5 मार्च: तमिलनाडु विधानसभा चुनाव में सीटों के बंटवारे पर बातचीत विफल होने के बाद द्रमुक ने केंद्र की कांग्रेस नीत सरकार से खुद को अलग किया.
  5 मार्च: मुंबई के बांद्रा उपनगर की झुग्गी में लगी भीषण आग में 21 घायल, और 2,000 से अधिक बेघर.
  6 मार्च: भारत ने स्वदेश में विकसित इंटरसेप्टर प्रक्षेपास्त्र का उड़ीसा के तटीय इलाके से सफल प्रायोगिक परीक्षण किया.
  7 मार्च: बड़े पैमाने पर धन शोधन और कर वंचन के आरोपी हसन अली खान को प्रवर्तन निदेशालय ने पुणे से गिरफ्तार किया.
  7 मार्च: उच्चतम न्यायालय ने फैसला दिया कि अरूणा रामचंद्र शानबाग का मस्तिष्क मृत नहीं है. न्यायालय ने यह फैसला इन खबरों के आधार पर दिया कि अरूणा के मस्तिष्क में कुछ गतिविधियां होती हैं. अरूणा 37 साल से मुंबई के केईएम अस्पताल में कोमा में पड़ी हैं.
  8 मार्च: स्नातक की द्वितीय वर्ष की छात्रा राधिका तंवर की दक्षिण दिल्ली में उसके कालेज के बाहर एक अज्ञात व्यक्ति ने गोली मार कर हत्या की.
  10 मार्च: 2जी स्पेक्ट्रम आवंटन घोटाले के सिलसिले में सीबीआई ने मुख्यमंत्री एम करूणानिधि की पुत्री और द्रमुक सासंद कनिमोई तथा उनकी पत्नी दयालु अम्माल से पूछताछ की.
  13 मार्च: एयर इंडिया का एक पायलट लाइसेंस के लिए फर्जी अंकसूची का इस्तेमाल करने के आरोप में गिरफ्तार. चार दिन में ऐसा यह दूसरा उदाहरण सामने आने पर चिंताग्रस्त डीजीसीए ने करीब 4000 पायलटों के लाइसेंसों की नए सिरे से जांच के आदेश दिए.
  15 मार्च: 2जी स्पेक्ट्रम आवंटन घोटाले के सिलसिले में गिरफ्तार पूर्व दूरसंचार मंत्री ए राजा के करीबी सहायक और उद्योगपति सादिक बाशा ने रहस्यमय परिस्थितियों में कथित तौर पर आत्महत्या की.
  17 मार्च: पुणे स्थित व्यवसायी हसन अली खान ने धनशोधन मामले में उच्चतम न्यायालय द्वारा जमानत याचिका खारिज किए जाने के बाद मुंबई में प्रवर्तन निदेशालय के समक्ष समर्पण किया.
  19 मार्च: विकीलीक्स ने खुलासा किया कि भाजपा नेतृत्व ने अमेरिकी कूटनीतिकों से कहा कि अमेरिका की उनकी सार्वजनिक आलोचना संप्रग सरकार के खिलाफ एक आसान राजनीतिक महत्व हासिल करने की कोशिश है और इससे भारत अमेरिका परमाणु सौदे को कोई नुकसान नहीं होगा.
  21 मार्च: पश्चिम बंगाल में 294 सदस्यीय विधानसभा चुनाव के लिए कांग्रेस और तृणमूल कांग्रेस में सीटों के बंटवारे पर समझौता हुआ. कांग्रेस ने 90 सीटें मांगीं, पर उसे 65 मिलीं.
  22 मार्च: चौतरफा दबाव के सामने झुकते हुए सरकार ने पांच फीसदी स्वास्थ्य कर वापस ले लिया.
  24 मार्च: शुंगलू समिति ने पाया कि राष्ट्रमंडल खेल गांव के अंदर 1000 से अधिक फ्लैटों के निर्माण में रियल इस्टेट डेवलपर एम्मार एमजीएफ ने प्रक्रिया का उल्लंघन किया. रिपोर्ट में कथित अनियमितताओं के लिए दिल्ली के उप राज्यपाल पर अभियोग लगाया गया.
  26 मार्च: जलवायु को लेकर वैश्विक स्तर पर जागरुकता फैलाने के लिए ‘अर्थ ऑवर’ मनाने की खातिर राष्ट्रपति भवन से ले कर देश भर की हर छोटी बड़ी इमारत की रोशनी एक घंटे के लिए बुझा दी गई.
  27 मार्च: गृह सचिव स्तरीय वार्ता में पाकिस्तान के गृह सचिव चौधरी कमर जमां ने कहा कि ऐसे प्रयास दोनों देशों के बीच शांतिपूर्ण संबंधों को बढ़ावा देंगे और उनका देश आसान तथा त्वरित वीजा प्रणाली चाहेगा.
  28 मार्च: दिल्ली की मुख्यमंत्री शीला दीक्षित ने शुंगलू समिति की रिपोर्ट को खारिज कर दिया जिसमें राष्ट्रमंडल खेल परियोजनाओं में कथित अनियमितताओं के लिए उन्हें फटकार लगाई गई थी.
  28 मार्च: संसद की लोकलेखा समिति ने रतन टाटा, अनिल अंबानी सहित प्रख्यात उद्योगपतियों और कारपोरेट लॉबिस्ट नीरा राडिया को 2जी स्पेक्ट्रम मामले की जांच कर रहे पैनल के समक्ष पेश होने को कहा.
  29 मार्च: काले धन के मामले में जांच के लिए विशेष जांच दल के गठन के विरोध पर उच्चतम न्यायालय ने सरकार पर नाराजगी जाहिर करते हुए कहा कि इसकी जरूरत है क्योंकि पिछले तीन साल से इसकी जांच कर रही एजेंसियां धन का स्रोत पता नहीं कर पाईं.
  30 मार्च: विश्व कप क्रिकेट के सेमीफाइनल में भारत ने पाकिस्तान को हराकर फाइनल में जगह बनाई और पूरे देश में खुशी की लहर दौड़ गई.
  31 मार्च: विदेशी पूंजी निवेश को आकषिर्त करने के उद्देश्य से सरकार ने भारतीय कंपनियों के लिए नियमों में ढील दी.
• 
  
• 
  1 अप्रैल: सीबीआई ने दिल्ली की एक अदालत को बताया कि डी बी रियलिटी और 2जी स्पेक्ट्रम मामले में जांच का सामना कर रही चेन्नई स्थित ग्रीन हाउस प्रमोटर्स प्रा लि का पूर्व दूरसंचार मंत्री ए राजा के करीबी सहायक सादिक बाचा की मौत से संबंध हो सकता है.
  3 अप्रैल: टाटा सन्स के अध्यक्ष रतन टाटा ने माना कि उनका केंद्रीय मंत्री दयानिधि मारन से अच्छा तालमेल नहीं था लेकिन उन्होंने यह भी कहा कि उन्होंने वर्ष 2009 में संप्रग सरकार के दूसरे कार्यकाल में मंत्रियों के चयन की प्रक्रिया को प्रभावित करने की कोशिश नहीं की थी.
  4 अप्रैल: केंद्र सरकार ने 2जी मामले में पूर्व दूरसंचार मंत्री ए राजा और अन्य आरोपियों की सुनवाई के लिए वरिष्ठ अधिवक्ता यू यू ललित को विशेष लोक अभियोजक बनाए जाने के सीबीआई के फैसले पर उच्चतम न्यायालय में आपत्ति जताई.
  6 अप्रैल: भ्रष्टाचार पर रोक लगाने के लिए लोकपाल बनाए जाने की मांग पर अनशन कर रहे सामाजिक कार्यकर्ता अन्ना हजारे ने अनशन समाप्त करने की कांग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधी की अपील ठुकराई.
  7 अप्रैल: स्वास्थ्य मंत्रालय ने लोगों से दिल्ली जल बोर्ड की जल आपूर्ति लाइन में दवा प्रतिरोधी बैक्टीरिया पाए जाने की खबरों को लेकर दहशत में न आने की अपील करते हुए कहा कि यह किसी एक देश का नहीं बल्कि वैश्विक मुद्दा है.
  9 अप्रैल: अन्ना हजारे का अनशन समाप्त. सरकार ने लोकपाल के लिए कड़ा विधेयक लाने की मांग मानी.
  12 अप्रैल: गोवा के दाबोलिम हवाईअड्डे तक आठ से दस उड़ाने संचालित करने वाली चार बड़ी एयरलाइनों से डीजीसीए ने पायलटों के कथित हवाई सुरक्षा मानकों के उल्लंघन पर सफाई मांगी.
  13 अप्रैल: चीन ने जम्मू-कश्मीर के लोगों को अलग कागज पर नत्थी वीजा देने की प्रवृत्ति समाप्त करने का संकेत देते हुए कहा कि वह जनसंपर्क से जुड़े सभी मुद्दों के हल के लिए भारत के साथ काम करना चाहता है.
  14 अप्रैल: राष्ट्रीय स्तर की फुटबॉल और वॉलीबॉल खिलाड़ी अरूणिमा सिन्हा को रेलवे में नौकरी और पुनर्वास के लिए हर संभव सहायता देने का आश्वासन. चलती ट्रेन से गिराए जाने के बाद अरूणिमा अपना पैर खो बैठी.
  15 अप्रैल: मानवाधिकार कार्यकर्ता बिनायक सेन को उच्चतम न्यायालय ने जमानत दी और उनकी दोषसिद्धी तथा सजा पर सवाल उठाया.
  16 अप्रैल: पुणे के घोड़ा व्यापारी हसन अली खान के साथ कथित संबंधों को लेकर प्रवर्तन निदेशालय का सम्मन मिलने के बाद पुडुचेरी के उप राज्यपाल इकबाल सिंह ने गृह मंत्रालय को पत्र लिख कर माना कि उन्होंने उसे पासपोर्ट जारी करने की प्रक्रिया तेज करने की सिफारिश की थी. लेकिन कहा कि वह उसे नहीं जानते.
  19 अप्रैल: फर्जी दस्तावेजों के आधार पर पायलट का लाइसेंस देने के आरोपों की जांच के बीच विमानन नियामक डीजीसीए के एक शीर्ष अधिकारी ने इन आरोपों के चलते इस्तीफा दिया कि उसकी बेटी को पायलट टेस्ट में फेल होने के बाद भी उसने एक एयरलाइन को अपनी बेटी को नौकरी देने के लिए फुसलाया था.
  20 अप्रैल: अपने पद का दुरूपयोग करके सरकारी भूमि को अपने शेयर वाली एक कंपनी को आवंटित करने के आरोपों के बीच महाराष्ट्र के उप मुख्यमंत्री अजित पवार ने माना कि उनके कंपनी में शेयर हैं लेकिन कहा कि यह शेयर तब नहीं थे जब उसे भूमि आवंटित की गई थी.
  21 अप्रैल: काले धन के मुद्दे पर विशेष जांच दल से जांच कराने से बचने पर केन्द्र सरकार की आलोचना करते हुए उच्चतम न्यायालय ने कहा कि क्या इस मुद्दे पर इतने साल से सरकार सो रही थी. 22 अप्रैल: एक वरिष्ठ आईपीएस अधिकारी ने मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदी पर आरोप लगाया कि उन्होंने 2002 के दंगों के दौरान हिंदुओं को ‘अपना गुस्सा निकालने’ की इजाजत दे दी थी.
  24 अप्रैल: सत्य साई बाबा ने करीब एक माह तक जीवन मृत्यु से संघर्ष करने के बाद देह त्याग दी.
  25 अप्रैल: राष्ट्रमंडल खेल आयोजन समिति के अध्यक्ष सुरेश कलमाड़ी को सीबीआई ने एक स्विस कंपनी को खेलों की 141 करोड़ रुपये की एक निविदा देने के आरोप में गिरफ्तार किया.
  26 अप्रैल: विवादित जैतापुर परमाणु ऊर्जा संयंत्र पर आगे बढ़ते हुए सरकार ने कहा कि उसने प्रत्येक रिएक्टर के डिजाइन में सुरक्षा प्रणाली लगाने का फैसला किया है और एक स्वायत्त परमाणु नियामक ईकाई बनाने के लिए एक विधेयक भी लाया जाएगा.
  27 अप्रैल: पूर्ववर्ती इंडियन एयरलाइंस के करीब 800 पायलट एयर इंडिया के पायलटों के समकक्ष वेतनमान और बेहतर कार्य शर्तों की मांग को लेकर हड़ताल पर गए.
  28 अप्रैल: अमेरिकी राजदूत टिमोथी रोमर ने निजी कारणों का हवाला देते हुए इस्तीफे का ऐलान किया.
  29 अप्रैल: उच्चतम न्यायालय ने राज्यसभा द्वारा नियुक्त पैनल की सिक्किम उच्च न्यायालय के मुख्य न्यायाधीश पी डी दिनाकरन के खिलाफ भ्रष्टाचार और न्यायिक कदाचार के आरोपों की जांच पर यह कहते हुए रोक लगाई कि जांच पक्षपातपूर्ण तरीके से हो सकती है.
  30 अप्रैल: अरूणाचल प्रदेश के मुख्यमंत्री दोरजी खांडू और चार अन्य का लेकर रवाना हुआ पवन हंस का एक हेलीकॉप्टर कुछ ही देर बाद लापता.
• 
  
• 1 मई: वरिष्ठ भाजपा नेता मुरली मनोहर जोशी 2जी स्पेक्ट्रम मामले की प्रारूप रिपोर्ट को लेकर विवादों में घिरने के बादजूद दोबारा लोकलेखा समिति के अध्यक्ष नियुक्त.
  3 मई: प्रवर्तन निदेशालय ने धन शोधन निरोधक अधिनियम (पीएमएलए) के तहत द्रमुक सांसद कनिमोई और चार अन्य को सम्मन जारी किया.
  4 मई: 30 मई को अरूणाचल प्रदेश के मुख्यमंत्री दोरजी खांडू तथा चार अन्य को लेकर रवाना हुए हेलीकॉप्टर का मलबा और सभी लोगों के शव मिले. हेलीकॉप्टर खराब मौसम के कारण पहाड़ी इलाके में दुर्घटनाग्रस्त हो गया था.
  6 मई: एयर इंडिया के पायलटों की दस दिन की हड़ताल समाप्त.
  9 मई: भूमि अधिग्रहण के खिलाफ प्रदर्शन आगरा, मथुरा, अलीगढ़ में फैला और नोएडा में किसानों तथा पुलिस के बीच संघर्ष में चार मरे.
  10 मई: मुंबई-प्रतापगढ़ उद्योगनगरी एक्सप्रेस के छह डिब्बे पटरी से उतरे, 42 यात्री घायल.
  12 मई: कांग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी एक्सप्रेस वे परियोजना के लिए भूमि अधिग्रहण किए जाने का विरोध कर रहे किसानों को समर्थन देने के लिए बिना किसी को बताए सुबह सुबह नोएडा पहुंचे. एक नाटकीय घटनाक्रम में उप्र पुलिस ने उन्हें रात को गिरफ्तार किया और तीन घंटे बाद रिहा कर दिल्ली पहुंचाया.
  13 मई: ममता बनर्जी की तृणमूल कांग्रेस ने पश्चिम बंगाल में विधानसभा चुनाव में वाम मोर्चा का 34 साल पुराना शासन समाप्त करते हुए भारी बहुमत हासिल किया. तमिलनाडु में जयललिता की अन्नाद्रमुक ने एकतरफा जीत दर्ज कर द्रमुक को सत्ता से बेदखल किया.
  14 मई: उच्चतम न्यायालय ने केंद्र सरकार को अतिरिक्त 50 लाख टन खाद्यान्न देश के 150 निर्धनतम जिलों में वितरित करने का आदेश दिया.
  15 मई: उत्तर प्रदेश के प्रख्यात किसान नेता महेंद्र सिंह टिकैत का हड्डियों के कैंसर से निधन.
  15 मई: कर्नाटक के राज्यपाल हंसराज भारद्वाज ने, 11 बागी भाजपा विधायकों को सदन की सदस्यता के अयोग्य ठहराने के विधानसभा अध्यक्ष के फैसले को उच्चतम न्यायालय द्वारा रद्द किए जाने के संदर्भ में येदियुरप्पा सरकार को बर्खास्‍त करने की सिफारिश केंद्र को भेजी, जिसके बाद राज्य की भाजपा सरकार संकट में आई. भाजपा ने कर्नाटक के राज्यपाल को तत्काल बुलाए जाने की मांग करते हुए उनके खिलाफ अभियान छेड़ा.
  17 मई: भारत सरकार द्वारा सर्वाधिक वांछित 50 भगोड़ों की पाकिस्तान को सौंपी गई सूची में शामिल एक आतंकवादी मुंबई मे रहता पाया गया.
  19 मई: भगोड़े आतंकियों की सूची में शामिल दो और आतंकवादी देश में रहते पाए गए. इसके बाद सीबीआई के एक निरीक्षक को निलंबित और दो अधिकारियों का तबादला किया गया.
  20 मई: पश्चिम बंगाल में वाम मोर्चे के 43 साल पुराने शासन को ध्वस्त कर इतिहास बनाने वाली ममता बनर्जी तृणमूल कांग्रेस-कांग्रेस गठबंधन की सरकार की अगुवाई करते हुए पश्चिम बंगाल की पहली महिला मुख्यमंत्री बनीं.
  20 मई: 2जी स्पेक्ट्रम मामले में द्रमुक की राज्यसभा सदस्य कनिमोई गिरफ्तार.
  23 मई: आईआईटी के छात्र रहे पर्यावरण मंत्री जयराम रमेश ने यह कह कर विवाद उत्पन्न कर दिया कि आईआईटी और आईआईएम की फैकल्टियां विश्व स्तरीय नहीं हैं लेकिन छात्रों की गुणवत्ता के कारण वे ‘सर्वश्रेष्ठ’ हैं.
  24 मई: छत्तीसगढ़ के गरियाबंद पुलिस जिले में नक्सली हमले में एक पुलिस अधिकारी सहित नौ पुलिसकर्मी शहीद.
  25 मई: दिल्ली उच्च न्यायालय ने कारपोरेट जगत के लिए लाबिंग करने वाली नीरा राडिया के विवादास्पद टेपों पर अधिवक्ता आरके आनंद द्वारा लिखी गई किताब के विमोचन और वितरण पर रोक लगा दी. टेपों में राडिया की कई बड़ी हस्तियों से टेलीफोन पर हुई बातचीत दर्ज है.
  25 मई: हरियाणा के फरीदाबाद जिले में पर्वतीय कालोनी के सघन आबादी वाले रिहायशी इलाके में एक चार्टर्ड विमान दुर्घटनाग्रस्त हो गया. इस हादसे में विमान में सवार सात लोगों सहित 10 लोग मारे गए.
  26 मई: उच्चतम न्यायालय ने पश्चिम बंगाल सरकार द्वारा भारतीय क्रिकेट टीम के पूर्व कप्तान सौरव गांगुली को कोलकाता के साल्ट लेक इलाके में उन्हें दी गयी भूमि के आवंटन को रद्द कर दिया.
  28 मई: ओडिशा के पारादीप में ग्रामीणों ने 52,000 करोड़ रुपये की लागत वाली पॉस्को स्टील परियोजना के विरोध में आठ पुलिस कर्मियों को करीब पांच घंटे तक बंधक बनाए रखा फिर उन्हें जगतसिंहपुर जिले में छोड़ा गया.
  30 मई: भारत और पाकिस्तान ने सियाचिन में विसैन्यीकरण को लेकर चर्चा की. यह चर्चा तीन साल के अंतराल के बाद ‘रचनात्मक दायरे’ में हुई.
• 
  
• 1 जून: कपड़ा मंत्री दयानिधि मारन ने अपने परिवार के स्वामित्व वाले सन टीवी नेटवर्क को एक विदेशी कंपनी से दलाली मिलने संबंधी आरोप खारिज किए.
  2 जून: सामाजिक कार्यकर्ता अन्ना हजारे जैसा अनशन और सड़कों पर प्रदर्शन टालने के लिए, अनशनरत बाबा रामदेव को मनाने की खातिर कांग्रेस और सरकार में उच्च स्तर पर विचारविमर्श.
  3 जून: भाजपा की राष्ट्रीय कार्यकारिणी ने प्रधानमंत्री मनमोहन सिंह पर आजादी के बाद से अब तक की ‘सर्वाधिक भ्रष्ट सरकार’ की अगुवाई करने आरोप लगाया.
  4 जून: दिल्ली पुलिस ने आधी रात को, अनशनरत रामदेव के समर्थकों को कार्रवाई कर खदेड़ा. रामदेव को हरिद्वार स्थित उनके पतंजलि योगपीठ भेजा गया. इस कार्रवाई के लिए कांग्रेस पर नाराजगी जाहिर करते हुए भाजपा ने कहा कि सरकार ने देश में लोकतंत्र के माथे पर कलंक लगाया है. रामदेव ने अनशन जारी रखने का ऐलान किया.
  5 जून: रामदेव और उनके समर्थकों पर पुलिस कार्रवाई संबंधी घटना को प्रधानमंत्री मनमोहन सिंह ने दुर्भाग्यपूर्ण लेकिन अनिवार्य बताया.
  7 जून: अंतरराष्ट्रीय मुद्राकोष के अध्यक्ष पद के लिए फ्रांस की वित्त मंत्री क्रिस्टीन लगार्ड की दावेदारी को समर्थन पर भारत ने मौन साधा जबकि लगार्ड ने कहा कि उन्हें नयी दिल्ली से ‘सकारात्मक राय’ मिली है.
  9 जून: राष्ट्रपति प्रतिभा पाटिल और प्रधानमंत्री मनमोहन सिंह ने प्रख्यात चित्रकार एम एफ हुसैन के निधन पर उन्हें श्रद्धांजलि दी. सरकार ने अफसोस जताते हुए कहा कि संकीर्ण विचारधारा वाले कुछ लोगों की वजह से हुसैन को देश छोड़ कर जाने के लिए बाध्य होना पड़ा.
  11 जून: पिछले दो दशक से अपराध जगत और अपराध पर रिपोर्टिंग कर रहे, अंग्रेजी टेबलॉयड ‘मिड डे’ के वरिष्ठ पत्रकार ज्योतिर्मय डे की पोवाई उपनगर में दिनदहाड़े हत्या.
  12 जून: बाबा रामदेव ने नौ दिन से जारी अनशन तोड़ा लेकिन भ्रष्टाचार के खिलाफ अभियान जारी रखने का संकल्प जताया.
  14 जून: तकरार और विपक्ष के बहिष्कार के बीच पश्चिम बंगाल विधानसभा में, पूर्ववर्ती वाम मोर्चा सरकार के टाटा मोटर्स से हुए सौदे को रद्द करने वाला विधेयक पारित ताकि सिंगूर में ‘अनिच्छुक’ किसानों की जमीन लौटाई जा सके.
  17 जून: बंगाल की खाड़ी में कम दबाव के क्षेत्र के कारण मौसम खराब होने और तेज बारिश की वजह से 550 मछुआरे और 33 ट्रॉलर लापता. एक तटरक्षक पोत और एक डॉर्नियर विमान से उनकी खोज की गई.
  20 जून: द्रमुक सांसद कनिमोई और कलेंगनर टीवी के प्रबंध निदेशक शरद कुमार की जमानत याचिका उच्चतम न्यायालय ने खारिज की.
  21 जून: प्रवर्तन निदेशालय ने प्रसार भारती के निलंबित मुख्य कार्याधिकारी (सीईओ) बी एस लाली के खिलाफ, राष्ट्रमंडल खेलों के लिए 246 करोड़ रुपये के प्रसारण अधिकार का ठेका दिए जाने के सिलसिले में धनशोधन का एक मामला दर्ज किया.
  22 जून: गृह मंत्री ने राजस्व विभाग को देश के पूर्व प्रधान न्यायाधीश के जी बालकृष्णन के खिलाफ आय के ज्ञात स्रोतों से अधिक संपत्ति रखने के आरोपों की जांच करने को कहा.
  23 जून: जेल में एक शीर्ष चिकित्सा अधिकारी डा वाई एस सचान की रहस्यमय तरीके से मौत होने पर विपक्षी दलों ने आरोप लगाया कि यह हत्या का मामला है और दो पूर्व मुख्य चिकित्सा अधिकारियों की हत्या में कथित तौर पर लिप्त मायावती सरकार के दो पूर्व मंत्रियों को बचाने के लिए डॉ सचान की हत्या की गई.
  25 जून: परमाणु आपूर्तिकर्ता समूह ने संवेदनशील प्रसंस्करण एवं पुनर्संसाधन प्रौद्योगिकियों के हस्तांतरण संबंधी अपने दिशानिर्देश कठोर करने का फैसला किया.
  27 जून: मुंबई पुलिस ने कहा कि अपराध जगत के सरगना छोटा राजन ने वरिष्ठ पत्रकार ज्योतिर्मय डे की हत्या का आदेश 16 दिन पहले दिया था.
  28 जून: टाटा मोटर्स ने सिंगूर में किसानों को उनकी जमीन वापस देने के पश्चिम बंगाल सरकार के फैसले पर रोक लगाने के कलकत्ता उच्च न्यायालय के फैसले के बाद उच्चतम न्यायालय से गुहार की.
  30 जून: अमेरिका ने भारत को परमाणु आपूर्तिकर्ता समूह द्वारा छूट दिए जाने का समर्थन करते हुए उम्मीद जताई कि दोनों देशों के बीच हुआ असैन्य परमाणु करार सकारात्मक दिशा में बढ़ता रहेगा.
  30 जून: पुरूलिया में वर्ष 1995 में हथियार गिराए जाने के मामले में कथित संलिप्तता के आरोपी डेनमार्क के नागरिक किम डेवी को सुनवाई के लिए डेनमार्क की अदालत ने भारत भेजने से इनकार किया.
• 
  
• 1 जुलाई: कन्नड़ अभिनेत्री मारिया सुसैराज को नीरज ग्रोवर हत्याकांड मामले में तीन साल की कैद. लेकिन उसे इस आधार पर रिहा कर दिया गया कि वह इतनी अवधि जेल में पूरी कर चुकी है.
  3 जुलाई: राष्ट्रमंडल खेल आयोजन समिति के एक वरिष्ठ अधिकारी ने सीबीआई को बताया कि सीडब्ल्यूजी घोटाले में कथित भूमिका के सिलसिले में गिरफ्तार आयोजन समिति के पूर्व महासचिव ललित भानोट ने उपकरण खरीदने के बारे में हुई बैठक का ब्यौरा तैयार करने के लिए तय मानकों का उल्लंघन किया.
  4 जुलाई: पृथक तेलंगाना के लिए केंद्र पर दबाव बनाते हुए तेलंगाना क्षेत्र से कांग्रेस के दस सांसदों और 11 मंत्रियों सहित 39 विधायकों तथा 34 तेदेपा विधायकों ने इस्तीफा दिया.
  5 जुलाई: तेलंगाना राष्ट्र समिति (टीआरएस) के सभी 11 विधायकों ने पृथक राज्य की मांग करते हुए इस्तीफे दिए.
  7 जुलाई: 2जी स्पेक्ट्रम मामले के सिलसिले में कपड़ा मंत्री दयानिधि मारन का इस्तीफा.
  7 जुलाई: उत्तर प्रदेश के कांशीरामनगर में बारात ले कर जा रही एक बस फाटकरहित क्रॉसिंग पर ट्रेन से टकराई जिससे करीब 38 लोग मारे गए और 32 घायल हुए.
  8 जुलाई: उच्चतम न्यायालय ने सात सदस्यीय समिति को तिरूवनंतपुरम के श्री पद्मनाभस्वामी मंदिर का खजाना खोलने से रोका. विभिन्न आकलनों के अनुसार, खजाने में एक लाख करोड़ रुपये से अधिक राशि है.
  10 जुलाई: यूपी के फतेहपुर में तेज गति से दिल्ली जा रही कालका मेल के 15 डिब्बे पटरी से उतर गए जिससे करीब 39 लोग मारे गए और 210 घायल हो गए.
  10 जुलाई: 2जी संबंधी मामलों में उच्चतम न्यायालय में सरकार का प्रतिनिधित्व कर रहे सॉलिसीटर जनरल गोपाल सुब्रमण्यम ने इस्तीफे की पेशकश करते हुए कहा कि वह अपने कार्यालय की ‘मर्यादा’ की रक्षा के लिए ऐसा कर रहे हैं.
  12 जुलाई: मनमोहन सिंह सरकार के मंत्रिमंडल में फेरबदल.
  13 जुलाई: मुंबई में भीड़ भरे इलाकों में एक के बाद एक तीन विस्फोट हुए जिनमें करीब 21 लोग मारे गए और 141 घायल हो गए.
  14 जुलाई: वयोवृद्ध कांग्रेस नेता नारायण दत्त तिवारी ने दिल्ली उच्च न्यायालय में एक निजी हलफनामा दायर कर कहा कि किसी भी व्यक्ति को उसकी मर्जी के खिलाफ डीएनए जांच के लिए बाध्य नहीं किया जा सकता.
  15 जुलाई: भारत ने पीएसएलवी सी17 राकेट से नवीनतम संचार उपग्रह जीएसएटी-12 का प्रक्षेपण किया.
  17 जुलाई: आयकर विभाग की जांच में पता चला कि करीब 300 पंजीकृत राजनीतिक दलों ने कभी टैक्स नहीं भरा. विभाग से निर्वाचन आयोग ने इन पार्टियों को नोटिस जारी करने को कहा.
  20 जुलाई: कर्नाटक के लोकायुक्त ने मुख्यमंत्री बी एस येदियुरप्पा तथा रेड्डी बंधुओं सहित उनके चार मंत्रिमंडलीय सहयोगियों की करोड़ों रूपये के अवैध खनन मामले में भूमिका की जांच की सिफारिश की.
  22 जुलाई: प्रवर्तन निदेशालय ने बीसीसीआई और आईपीएल के निलंबित आयुक्त ललित मोदी को 90 करोड़ रुपये ब्रिटेन हस्तांतरित किए जाने के संबंध में कारण बताओ नोटिस जारी किया. यह नोटिस उन्हें टी20 क्रिकेट टूर्नामेंट में कथित अनियमितताओं की जांच के सिलसिले में जारी किया गया.
  24 जुलाई: दारूल उलूम देवबंद के मोहतमिम गुलाम मोहम्मद वस्तानवी को नरेंद्र मोदी की तारीफ करने के कारण, नियुक्ति के पांच माह बाद पद से हटाया गया.
  26 जुलाई :भारत पाकिस्तान के विदेश सचिवों के बीच सकारात्मक बातचीत.
  27 जुलाई: कर्नाटक के मुख्यमंत्री बी एस येदियुरप्पा और उनके पारिवारिक ट्रस्ट को राज्य के लोकायुक्त ने एक खनन कंपनी से 30 करोड़ रुपये की रिश्वत लेने के आरोप में फटकार लगाई और उनके खिलाफ भ्रष्टाचार निरोधक कानून के तहत मुकदमा चलाने की सिफारिश की.
  28 जुलाई: केंद्रीय मंत्रिमंडल ने लोकपाल विधेयक के उस मसौदे को अनुमति दी जिसमें प्रधानमंत्री को इसके दायरे से बाहर रखा गया है. स्वयं मनमोहन सिंह चाहते थे कि उन्हें इसके दायरे में लाया जाए.
  29 जुलाई: भ्रष्टाचार और न्यायिक कदाचार के आरोप में महाभियोग का सामना कर रहे सिक्किम उच्च न्यायालय के प्रधान न्यायाधीश न्यायमूर्ति पी डी दिनाकरन ने तीन सदस्यीय जांच समिति में आस्था और विश्वास न होने की बात कहते हुए इस्तीफा दे दिया.
  31 जुलाई: कर्नाटक के मुख्यमंत्री बी एस येदियुरप्पा ने इस्तीफा दिया. उन्हें अवैध खनन घोटाले को लेकर लोकायुक्त ने अपनी रिपोर्ट में फटकार लगाई थी.
• 
  
• 
  1 अगस्त: तेलंगाना मुद्दे पर इस्तीफा देने वाले आंध्रप्रदेश के 10 कांग्रेसी सांसदों ने संसद सत्र में भाग न लेने का फैसला किया.
  3 अगस्त: टाटा समूह के अध्यक्ष रतन टाटा ने पूर्व दूरसंचार मंत्री ए राजा को 2जी स्पेक्ट्रम हासिल करने के लिए रिश्वत देने के आरोपों को नकारा और कहा कि अदालत की कार्यवाही के दौरान ध्यान हटाने के लिए ऐसे आरोप लगाए जा रहे हैं.
  4 अगस्त: सामाजिक कार्यकर्ता और अन्ना पक्ष के सदस्यों ने सरकार द्वारा संसद में पेश लोकपाल विधेयक की प्रतियां यह कह कर जलाईं कि यह ‘कमजोर, गरीब विरोधी और दलित विरोधी’ है.
  4 अगस्त: लोकसभा सदस्य डी वी सदानंद गौड़ा कर्नाटक के मुख्यमंत्री बने.
  6 अगस्त: कांग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधी अमेरिका के एक अस्पताल में आपरेशन के बाद आईसीयू से बाहर लाई गईं.
  7 अगस्त: मुंबई में पांच अगस्त को डूबे मालवाहक पोत एम वी रैक से तेल का रिसाव हुआ और तेल करीब सात नॉटिकल मील दूर तक फैल गया.
  8 अगस्त: अमेरिका ने पाकिस्तानी मूल के कनाडाई नागरिक और मुंबई हमले के लिए सहयोग की पेशकश करने के आरोपी तहव्वुर हुसैन राणा से संबंधित दस्तावेज तथा उसके इकबालिया बयान भारत को सौंपे.
  10 अगस्त: एयर इंडिया के कुछ चेक बाउंस होने के बाद सरकारी तेल कंपनियों ने बकाया भुगतान न मिलने के कारण, अर्थ संकट से जूझ रही एयर इंडिया को जेट ईंधन की आपूर्ति रोकीं, जिससे राष्ट्रीय एयरलाइंस की कुछ उड़ानें बाधित हुईं.
  11 अगस्त: राष्ट्रपति प्रतिभा पाटिल ने राजीव गांधी के तीन हत्यारों की दया याचिका ठुकराई. तीनों को सुनाई गई मौत की सजा की पुष्टि उच्चतम न्यायालय ने 2000 में की थी.
  12 अगस्त: एयर इंडिया के सीएमडी पद से अरविंद जाधव हटाये गए, इस पद पर नागरिक उड्डयन मंत्रालय के एक वरिष्ठ अधिकारी रोहित नंदन की नियुक्ति.
  13 अगस्त: तमिलों को ‘गंदा और काला’ कहने के बाद एक अमेरिकी राजनयिक विवादों में उलझीं और अमेरिकी वाणिज्य दूतावास ने उनकी टिप्पणी को ‘अनुचित’ बताया.
  14 अगस्त: अभिनेता शम्मी कपूर का निधन.
  15 अगस्त: अनिश्चितकालीन अनशन की अनुमति न मिलने के बाद अन्ना हजारे ने अपने समर्थकों से जेल भरो आंदोलन चलाने का आह्वान किया.
  15 अगस्त: प्रधानमंत्री मनमोहन सिंह ने भ्रष्टाचार के समूल नाश की प्रतिबद्धता दोहराते हुए कहा कि उनके पास ऐसा करने के लिए जादू की छड़ी नहीं है. उन्होंने यह भी कहा कि इसके लिए अनशन का रास्ता ठीक नहीं है.
  16 अगस्त: अन्ना हजारे गिरफ्तार, रिहाई के बाद भी तिहाड़ जेल से बाहर आने से किया इनकार.
  16 अगस्त: उच्चतम न्यायालय ने पुणे के घोड़ा व्यापारी और धन शोधन मामले के आरोपी हसन अली खान की जमानत पर रोक लगाई. उसे जमानत बंबई उच्च न्यायालय ने दी थी.
  17 अगस्त: अन्ना हजारे ने रामलीला मैदान में 18 अगस्त से 14 दिन का अनशन शुरू करने की दिल्ली पुलिस की पेशकश स्वीकार कर ली.
  17 अगस्त: अपनी तरह के पहले घटनाक्रम में राज्यसभा ने कलकत्ता उच्च न्यायालय के जज न्यायमूर्ति सौमित्र सेन के खिलाफ महाभियोग की प्रक्रिया चलाई.
  20 अगस्त: फिल्म अभिनेता चिरंजीवी कांग्रेस में शामिल.
  21 अगस्त: आंध्र प्रदेश में सत्तारूढ़ कांग्रेस में जगनमोहन समर्थक 29 विधायकों ने कडप्पा के सांसद के खिलाफ मामले की सीबीआई जांच के बाद प्राथमिकी में दिवंगत वाईएसआर का नाम आने के विरोध में इस्तीफे का फैसला किया.
  23 अगस्त: उच्चतम न्यायालय ने उत्तर प्रदेश में गैस की बिक्री के लिए रिलायंस इंडस्ट्रीज लिमिटेड (आरआईएल) पर 724 करोड़ रुपये की वैट लेवी लगाने पर इलाहाबाद उच्च न्यायालय के स्थगन को चुनौती देने वाली मायावती सरकार की अपील पर केंद्र और अटॉर्नी जनरल की प्रतिक्रिया मांगी.
  25 अगस्त: आर्थिक संकट से जूझ रही एयर इंडिया का नुकसान वाले मार्गों पर प्रचालन बंद करने सहित कई विकल्पों पर विचार.
  27 अगस्त: सरकार और विपक्ष के बीच इस बात पर सहमति बनी कि संसद एक प्रस्ताव ध्वनिमत से पारित करेगी जिसमें अन्ना पक्ष की तीन मांगें शामिल होंगी.
  28 अगस्त: अन्ना हजारे ने जन लोकपाल विधेयक की सामग्री पर सहमति मिलने के बाद 12 दिन से चल रहा अपना अनशन तोड़ा.
  29 अगस्त: आठ साल पहले हुई पूर्व मंत्री हरेंद्र पंडया की हत्या की ‘लचर’ जांच के लिए सीबीआई पर नाराजगी जाहिर करते हुए गुजरात उच्च न्यायालय ने मामले के 12 आरोपियों के खिलाफ लगे हत्या के आरोप हटाए.
  30 अगस्त: दिल्ली पुलिस ने अदालत को बताया कि अधिवक्ता शांति भूषण की सपा नेता मुलायम सिंह यादव और अमर सिंह से कथित बातचीत वाली सीडी से कोई छेड़छाड़ नहीं की गई.
• 
  
• 1 सितंबर: प्रवर्तन निदेशालय ने योग गुरु बाबा रामदेव और उनके हरिद्वार स्थित ट्रस्ट के खिलाफ विदेशी मुद्रा विनिमय अधिनियम का मामला दर्ज किया.
  2 सितंबर: लोकसभा अध्यक्ष मीरा कुमार के सचिव ए पी पाठक को, सीबीआई द्वारा आय के ज्ञात स्रोतों से अधिक संपत्ति रखने के मामले में परिसर की तलाशी के दौरान करोड़ों की संपत्ति के दस्तावेज बरामद होने के बाद पद से हटाया गया.
  3 सितंबर: न्यायमूर्ति सौमित्र सेन का इस्तीफा राष्ट्रपति प्रतिभा पाटिल के पास पहुंचा.
  6 सितंबर: सपा से निष्कासित नेता अमर सिंह संसद में नोट के बदले वोट मामले में गिरफ्तार कर तिहाड़ भेजे गए.
  7 सितंबर: दिल्ली और आसपास के शहरों में भूकंप का मध्यम झटका महसूस किया गया.
  7 सितंबर: दिल्ली उच्च न्यायालय परिसर में शक्तिशाली बम विस्फोट, 13 मरे, 76 घायल.
  9 सितंबर: दिल्ली उच्च न्यायालय परिसर में हुए विस्फोट के बाद आए चौथे ईमेल में अगला आतंकी निशााना अहमदाबाद को बनाने की चेतावनी दी गई.
  11 सितंबर: सेना के पूर्व जनरल भुवनचंद्र खंडूरी ने उत्तराखंड के नए मुख्यमंत्री के तौर पर शपथ ली.
  12 सितंबर: उच्चतम न्यायालय ने वर्ष 2002 में गुजरात में हुए दंगों को नियंत्रित करने में मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदी की कथित निष्क्रियता को लेकर कोई आदेश देने से इनकार किया और विशेष जांच दल की रिपोर्ट के आधार पर उनके खिलाफ कार्रवाई करने का फैसला निचली अदालत पर छोड़ा.
  13 सितंबर: चेन्नई से आ रही एक यात्री ट्रेन अरक्कोणम के समीप पहले से खड़ी ट्रेन से टकराई जिससे उसके पांच डिब्बे पटरी से उतर गए और कम से कम नौ व्यक्ति मारे गए तथा 85 घायल हो गए.
  14 सितंबर: दिल्ली उच्च न्यायालय के बाहर हुए बम विस्फोट मामले में जम्मू कश्मीर से भेजे गए जिम्मेदारी लेने वाले ईमेल में कथित भूमिका के आरोप में किश्तवाड़ में दो युवक गिरफ्तार.
  15 सितंबर: राजीव गांधी हत्याकांड मामले में मृत्युदंड की सजा के खिलाफ याचिका पर सुनवाई मद्रास उच्च न्यायालय के बाहर स्थानांतरित करने की अपील पर उच्चतम न्यायालय ने केंद्र तथा अन्य को नोटिस जारी किए.
  17 सितंबर: गुजरात के मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदी शांति और सांप्रदायिक सद्भाव के लिए तीन दिन के अनशन पर बैठे और वोट बैंक की राजनीति खत्म करने का संकल्प जताया लेकिन गोधरा नरसंहार के बाद हुए दंगों पर सीधे कोई अफसोस नहीं जताया.
  18 सितंबर: सिक्किम, भारत के कई पूर्वोत्तर भागों और समीपवर्ती नेपाल में 6.8 तीव्रता का भूकंप आया जिससे जान माल का भारी नुकसान हुआ.
  20 सितंबर: पीडीपी प्रमुख महबूबा मुफ्ती द्वारा नरेंद्र मोदी की तारीफ किए जाने के भाजपा नेता सुषमा स्वराज के दावे से इन दोनो महिला नेताओं तथा जम्मू-कश्मीर के मुख्यमंत्री उमर अब्दुल्ला के बीच विवाद उठा.
  20 सितंबर: लोकपाल संबंधी आंदोलन के दौरान की गई ‘गैर इरादतन टिप्पणियों’ के लिए स्वामी अग्निवेश ने अन्ना हजारे और उनकी टीम से माफी मांगी.
  21 सितंबर: कुडनकुलम परमाणु संयंत्र के खिलाफ 11 दिवसीय भूख हड़ताल तमिलनाडु सरकार के इस आश्वासन पर समाप्त की गई कि परियोजना पर काम रोकने के लिए एक प्रस्ताव पारित किया जाएगा.
  22 सितंबर: भारतीय क्रिकेट टीम के पूर्व कप्तान नवाब मंसूर अली खान पटौदी का निधन.
  23 सितंबर: राष्ट्रीय अवार्ड विजेता मलयालम फिल्म ‘अदमाइन्ते माकन अबू’ इस साल ऑस्कर के लिए भारत की आधिकारिक प्रविष्टि के रूप में नामांकित.
  26 सितंबर: उच्चतम न्यायालय ने पूर्व आईपीएल आयुक्त ललित मोदी की अपने खिलाफ वित्तीय अनियमितताओं की जांच कर रही, बीसीसीआई द्वारा नियुक्त अनुशासनात्मक समिति के पुनर्गठन की मांग को खारिज करते हुए कहा कि इसका गठन वैध तरीके से हुआ है.
  27 सितंबर: पुर्तगाल उच्च न्यायालय ने भारत द्वारा अपराध जगत के सरगना अबू सलेम के खिलाफ ऐसे आरोप लगाए जाने को समझौते का उल्लंघन बताते हुए उसका प्रत्यर्पण रद्द किया जिनमें सलेम को मौत की सजा हो सकती है.
  28 सितंबर: कारोबारी संपर्क को दोस्ती एवं विश्वास बहाली में उपयोगी मानते हुए भारत और पाकिस्तान ने द्विपक्षीय व्यापार को ‘सामान्य’ करने और तीन साल में इसे छह अरब डालर से दोगुना करने पर सहमति जताई.
  28 सितंबर: कलकत्ता उच्च न्यायालय ने पश्चिम बंगाल की मुख्यमंत्री ममता बनर्जी द्वारा बनाए गए कानून को बरकरार रखा, जिसके तहत तृणमूल सरकार ने पूर्ववर्ती वाम मोर्चा सरकार द्वारा टाटा मोटर्स को नैनो कार संयंत्र के लिए दी गई जमीन वापस ली है.
  29 सितंबर: सीबीआई ने उच्चतम न्यायालय में वर्ष 2008 की 2जी स्पेक्ट्रम का मूल्य तय करने के मुद्दे से जुड़ी फाइल उच्चतम न्यायालय में पेश की, लेकिन उसके कुछ पन्ने नदारद थे.
  30 सितंबर: शौर्य और पृथ्वी द्वितीय के सफल प्रायोगिक परीक्षण के बाद भारत ने उड़ीसा के तट से सैन्य बलों के प्रायोगिक परीक्षण के तौर पर 2000 किमी की मारक क्षमता वाले परमाणु संपन्न अग्नि द्वितीय का सफल प्रायोगिक परीक्षण किया.
• 
  
• 1 अक्तूबर: निलंबित आईपीएस अधिकारी संजीव भट्ट की गिरफ्तारी के एक दिन बाद उनके परिवार ने उनकी जान को खतरे की आशंका जताते हुए गुजरात के पुलिस आयुक्त को एक पत्र लिखा और न्याय की मांग की.
  3 अक्तूबर: जम्मू कश्मीर में एक राजनीतिक कार्यकर्ता की हिरासत में मौत को लेकर विवाद बढ़ा और विधानसभा में मुख्यमंत्री उमर अब्दुल्ला ने न्यायिक जांच में खुद को पेश करने का प्रस्ताव दिया तो विपक्षी पीडीपी ने उन पर आरोप लगाए.
  6 अक्तूबर: शिवसेना प्रमुख बाल ठाकरे ने उमर अब्दुल्ला के इस कथन पर असहमति जताई कि यदि अफ़ज़ल गुरु को फांसी दी गई तो कश्मीर में अशांति फैल जाएगी. ठाकरे ने अफजल को तत्काल फांसी दिए जाने की मांग की.
  7 अक्तूबर: पहली बार दिल्ली सरकार ने शहर के कई प्रमुख अस्पतालों में सुपरबग एनडीएम-1 की मौजूदगी स्वीकार की, लेकिन कहा कि ‘स्थिति खतरनाक नहीं है.’
  10 अक्तूबर: उच्चतम न्यायालय ने पाकिस्तानी आतंकवादी अजमल कसाब को मुंबई हमला मामले में सुनाई गई मौत की सजा पर, उसकी याचिका के बाद यह कहते हुए रोक लगाई कि वह मौत की सजा को चुनौती देती याचिका पर विस्तार से सुनवाई करना चाहेगा क्योंकि ‘उचित कानूनी प्रक्रिया’ का पालन करना होगा.
  10 अक्तूबर: सीबीआई ने पूर्व दूरसंचार मंत्री दयानिधि मारन के आवास और परिसर पर विवादित एयरसेल मैक्सिस सौदे को लेकर छापा मारा.
  10 अक्तूबर: भाजपा के दिग्गज लालकृष्ण आडवाणी की 21 साल में छठी रथयात्रा शुरू.
  11 अक्तूबर: वकील और टीम अन्ना के सदस्य प्रशांत भूषण पर जम्मू-कश्मीर में जनमत संग्रह कराने संबंधी उनके बयान को लेकर एक दक्षिणपंथी समूह के तीन युवकों ने उच्चतम न्यायालय स्थित उनके कक्ष में हमला किया.
  11 अक्तूबर: शिवानी भटनागर हत्याकांड मामले में दिल्ली उच्च न्यायालय ने बख्रास्त आईपीएस अधिकारी रविकांत शर्मा को बरी किया.
  13 अक्तूबर: अन्ना हजारे ने कांग्रेस नेता दिग्विजय सिंह के इस बयान की आलोचना की कि उनके आंदोलन को आरएसएस का समर्थन था. हजारे ने कहा कि यह उनकी छवि खराब करने की कोशिश है.
  16 अक्तूबर: अन्ना हजारे के अभियान को ‘ब्राह्मणवाद’ बताते हुए स्वामी अग्निवेश ने कहा कि हजारे के संगठन में लोकतंत्र नहीं है और विद्रोह करने पर टीम से निकाल दिया जाता है.
  16 अक्तूबर: राजस्थान के विवादास्पद मंत्री और नर्स भंवरी देवी लापता मामले में संदिग्ध महिपाल मदेरणा को मुख्यमंत्री अशोक गहलोत ने बख्रास्त किया.
  17 अक्तूबर: हजकां-भाजपा के संयुक्त प्रत्याशी कुलदीप बिश्नोई ने प्रतिष्ठित हिसार लोकसभा उपचुनाव जीता. टीम अन्ना ने कांग्रेस के खिलाफ प्रचार किया था और पार्टी की जमानत भी जब्त हो गई.
  18 अक्तूबर: वर्ष 2008 के वोट के बदले नोट मामले में सपा नेता रेवतीरमण सिंह को दिल्ली की एक अदालत ने आरोपी बनाया.
  18 अक्तूबर: प्रशांत भूषण के बाद टीम अन्ना के अरविंद केजरीवाल गुस्से का निशाना बने और एक समारोह के लिए जाते समय उन पर चप्पल फेंकी गई.
  20 अक्तूबर: टीम अन्ना की सदस्य किरण बेदी पर कंपनियों और संस्थानों से यात्रा का अधिक खर्च लेने का आरोप. कांग्रेस और पूर्व सहयोगियों ने उनकी आलोचना की.
  20 अक्तूबर: गुजरात में 5.3 तीव्रता का भूकंप. जानमाल के नुकसान की खबर नहीं.
  21 अक्तूबर: इलाहाबाद उच्च न्यायालय ने मायावती सरकार को गौतमबुद्ध नगर जिले के तीन गांवों में किसानों से ली गई भूमि लौटाने और अन्य गांवों के प्रभावित किसानों को उंचा मुआवजा दिए जाने का आदेश दिया.
  23 अक्तूबर: जम्मू-कश्मीर के चार जिलों से सशस्त्र बल विशेष अधिकार अधिनियम (एएफएसपीए) हटाए जाने की संभावना. राज्य सरकार ने अशांत क्षेत्र अधिनियम रद्द करने के लिए योजना बनाई.
  25 अक्तूबर: केंद्र ने प्रतिबंधित उल्फा के शीर्ष नेतृत्व से बातचीत की और उनकी ‘मांगों के घोषणापत्र’ पर चर्चा की.
  26 अक्तूबर: संदिग्ध उग्रवादियों ने अनंतनाग जिले के भीड़ भरे बाजार में ग्रेनेड विस्फोट किया जिससे पांच लोग घायल हो गए.
  27 अक्तूबर: सरकारी बीसी राय चिल्ड्रेन्स हॉस्पिटल में दो और नवजात की मौत के बाद तीन दिन में मरने वाले बच्चों की संख्या 13 हुई. जून में इसी अस्पताल में दो दिन में 18 बच्चों की मौत हुई थी.
  27 अक्तूबर: जम्मू-कश्मीर में कुछ जिलों से सशस्त्र बल विशेष अधिकार अधिनियम (एएफएसपीए) वापस लेने के उमर अब्दुल्ला के कदम को लेकर सत्तारूढ़ गठबंधन में विवाद. भाजपा ने भी विरोध किया.
  29 अक्तूबर: मेटालिका के भारत में पहले शो के चार आयोजक जालसाजी के आरोप में हिरासत में. शो एक दिन पहले अचानक रद्द करने से नाराज दर्शकों का हंगामा.
  30 अक्तूबर: टीम अन्ना ने अपने भ्रष्टाचार विरोधी आंदोलन का संविधान बनाने और कोर समिति के पुनर्गठन का फैसला किया.
• 
  
• 1 नवंबर: भारतीय क्रिकेट टीम के कप्तान महेंद्र सिंह धोनी को थल सेना ने लेफ्टिनेंट कर्नल का मानद दर्जा दिया और धोनी ने कमांडो की वर्दी पहनी.
  3 नवंबर: सरकारी तेल कंपनियों ने फिर पेट्रोलियम पदार्थों के दाम बढ़ाए.
  3 नवंबर: 2जी मामले में दिल्ली की एक अदालत ने द्रमुक की राज्यसभा सदस्य कनिमोई और सात अन्य आरोपियों की जमानत संबंधी अपीलें ठुकराईं.
  5 नवंबर: परंपरागत असमी संगीत के दिग्गज भूपेन हजारिका का देहांत.
  6 नवंबर: पूर्व राष्ट्रपति ए पी जे अब्दुल कलम ने कुडनकुलम परमाणु ऊर्जा संयंत्र के संचालन का पूरी तरह समर्थन किया और कहा कि यह सुरक्षित है और तमिलनाडु की अर्थव्यवस्था के विकास के लिए जरूरी है.
  7 नवंबर : अपने और वरिष्ठ पार्टी नेता लालकृष्ण आडवाणी के बीच मतभेद की खबरों को खारिज करते हुए गुजरात के मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदी ने मीडिया पर कांग्रेस के इशारे पर चलने और खबरों को सनसनीखेज बनाने का आरोप लगाया.
  8 नवंबर: गंगा के किनारे ‘हर की पौड़ी’ घाट पर एक धार्मिक आयोजन के दौरान भगदड़ मचने से दो पुरूषों और 16 महिलाओं की मौत.
  9 नवंबर: प्रधानमंत्री मनमोहन सिंह ने कहा कि भारत को साफ्टा के अंतर्गत व्यापार के उदारीकरण की प्रक्रिया पर आगे बढ़ने की उम्मीद है.
  10 नवंबर: राजस्थान के बख्रास्त मंत्री महिपाल मदेरणा से सीबीआई ने लापता नर्स भंवरी देवी मामले में पूछताछ की.
  10 नवंबर: आरएसएस ने कहा कि अन्ना हजारे के भ्रष्टाचार विरोधी आंदोलन को उसका समर्थन है और उसके कार्यकर्ताओं को अभियान में शामिल होने से रोका नहीं गया किंतु गांधीवादी नेता के साथ उनका कोई औपचारिक संपर्क नहीं है.
  11 नवंबर: अरविंद केजरीवाल ने किरण बेदी द्वारा यात्रा संबंधी बिलों का अधिक दाम लेने पर अपनी प्रतिक्रिया में कहा कि बेदी ने ऐसा कर गलत किया.
  12 नवंबर: भंवरी मामले में संदिग्ध मंत्री महिपाल मदेरणा कांग्रेस की प्राथमिक सदस्यता से निलंबित.
  14 नवंबर: दिवंगत जवाहर लाल नेहरू के निर्वाचन क्षेत्र फूलपुर से कांग्रेस का प्रतीकात्मक चुनाव प्रचार शुरू करते हुए राहुल गांधी ने मायावती सरकार को ‘भ्रष्ट’ करार दिया.
  16 नवंबर: मीडिया के नियमन की बहस उस समय तेज हो गई जब उप राष्ट्रपति हामिद अंसारी और प्रेस परिषद के अध्यक्ष मार्कंडेय काटजू ने एक नियामक प्राधिकार की वकालत की. सरकार ने ‘स्व नियमन’ को सर्वोत्तम बताया.
  18 नवंबर: किंगफिशर ने घाटे वाले रूटों पर उड़ानों का संचालन रोकने का फैसला किया.
  19 नवंबर: रैंप मॉडल जेसिका लाल के हत्यारे मनु शर्मा को भाई की शादी में शामिल होने के लिए 21 नवंबर से 25 नवंबर तक पेरोल मिली. दिल्ली उच्च न्यायालय ने उसे इस पेरोल का उल्लंघन न करने की चेतावनी दी.
  20 नवंबर: पूर्व दूरसंचार मंत्री सुखराम को 1996 के भ्रष्टाचार के मामले में दिल्ली की एक अदालत ने पांच साल की सजा सुनाई. तिहाड़ भेजे गए.
  21 नवंबर: पूर्वी दिल्ली में एक सामुदायिक भवन में आग लगने से 14 किन्नरों की मौत, 40 से अधिक घायल.
  22 नवंबर: मुख्यमंत्री मायावती ने उत्तर प्रदेश को चार भागों में बांटने का प्रस्ताव विपक्ष के विरोध के बावजूद दस मिनट में पारित कराया.
  22 नवंबर: गुजरात उच्च न्यायालय द्वारा नियुक्त विशेष जांच दल ने निष्कर्ष निकाला कि कॉलेज की छात्रा इशरत जहां और तीन अन्य के साथ पुलिस की विवादित मुठभेड़ वास्तव में फर्जी थी और इन लोगों को कथित मुठभेड़ से पहले ही मारा जा चुका था.
  23 नवंबर: संसद का शीतकालीन सत्र शुरू.
  23 नवंबर: हावड़ा-देहरादून दून एक्सप्रेस की दो वातानुकूलित बोगियों में आग लगने से एक आस्ट्रेलियाई महिला और दो बच्चों सहित सात यात्रियों की मौत.
  24 नवंबर: शपूरजी पलोनजी ग्रुप के प्रबंध निदेशक साइरस पी मिस्त्री को रतन टाटा ने टाटा समूह का उत्तराधिकारी बनाया.
  25 नवंबर: कृषि मंत्री शरद पवार पर एक युवक ने महंगाई और भ्रष्टाचार पर विरोध जताते हुए हमला किया.
  25 नवंबर: पश्चिम बंगाल के वेस्ट मिदनापुर में जंगल में सुरक्षा बलों के साथ मुठभेड़ में शीर्ष माओवादी नेता किशनजी मारा गया.
  26 नवंबर: खुदरा क्षेत्र में प्रत्यक्ष विदेशी निवेश को अनुमति देने के फैसले को लेकर विपक्ष ने संसद में सरकार की आलोचना की.
  28 नवंबर: 2जी मामले में द्रमुक की राज्यसभा सदस्य कनिमोई और चार अन्य को दिल्ली उच्च न्यायालय से जमानत मिली.
  30 नवंबर: एक पाकिस्तानी सहित इंडियन मुजाहिदीन के छह संदिग्धों की गिरफ्तारी के बाद आतंकी ढांचे का भंडाफोड़.
• 
  
• 1 दिसंबर: डरबन में हो रही संयुक्त राष्ट्र जलवायु बैठक में भारत के रुख को मंत्रिमंडल की मंजूरी.
  3 दिसंबर: पूर्व सैन्य सचिव लेफ्टिनेंट जनरल अवदेश प्रकाश को सेना की अदालत ने सुकना भूमि घोटाले के सिलसिले में तीन आरोपों का दोषी ठहराया. उन्हें सेवा से बख्रास्त कर दिया गया.
  4 दिसंबर: आठ विधानसभा सीटों पर हुए उपचुनाव में कांग्रेस ने दो में जीत दर्ज की, एक में भाजपा जीती. लेकिन कर्नाटक में उसकी जमानत जब्त हो गई.
  5 दिसंबर: सरकार ने कहा कि खुदरा क्षेत्र में एफडीआई पर अंतिम निर्णय सभी पक्षों से बातचीत के बाद किया जाएगा. विपक्ष इसे पूरी तरह वापस लेने पर अड़ा.
  6 दिसंबर: मुहर्रम संपन्न. बिहार, उप्र में झड़पों में 50 से अधिक घायल.
  7 दिसंबर: संसद की स्थायी सम